غذا، بهانه‌ای برای گردشگری

تنوع غذاهای بومی، نقش مهمی در انتخاب مقاصد گردشگری دارد؛ بطوریکه بسیاری از گردشگران برای کشف و خوردن غذاهای جدید راهی سفر می شوند.

غذاهای بومی در مراحل مختلف پخت و مصرف دارای ویژگی‌های مختص هر منطقه بوده، تا جایی که برخی غذاهای بومی تبدیل به میراث فرهنگی نیز شده و حتی هویت ملی و محلی یک مقصد گردشگری را نیز رقم می‌زند.

همچنین این نوع گردشگری می تواند بستری مناسب برای توسعه و اشتغال پایدار جوامع محلی نیز محسوب شود؛ چراکه هم‌ اکنون این نوع گردشگری در دنیا درآمدی ۲۰۰ میلیارد دلاری دارد که متأسفانه در ایران چندان مورد اقبال عمومی نبوده و اکثر رستوران ها و سفره خانه ها به عرضه تعداد محدودی غذا اکتفا می کنند.

شهرستان گناباد نیز علاوه بر داشتن میراث جهانی قنات قصبه و صدها جاذبه های گردشگری تاریخی و طبیعی دیگر، در بحث گردشگری غذا هم می‌تواند مورد توجه گردشگران قرار گیرد که این کار با وجود داشتن چندین اقامتگاه بومگردی و طبخ غذاهای رنگارنگ بومی امکان پذیر است.
این نوع گردشگری جذابیت دارد.

در این خصوص ابوالقاسم شفیعی عضو انجمن میراث فرهنگی گناباد در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، با اشاره به اهمیت گردشگری غذا، اظهار کرد: این نوع گردشگری به آداب و رسوم و فرهنگ هر کشوری مرتبط است و برای بازدیدکنندگانی که از سایر شهرها و کشورهای جهان با فرهنگی متفاوت به این مناطق قدم می ‌گذارند و آماده تجربه فرهنگ و رسوم و غذاهای آنان هستند، جذابیت دارد.

وی ادامه داد: تورگردان‌های فعال به این باور رسیده اند که غذاهای محلی تأثیر زیادی بر سفر گردشگر و انتخاب مقصد رؤیایی‌ اش دارد و بسیاری از رویدادهای گردشگری در مناطق مختلف جهان قابل تکرار است.

شفیعی افزود: در این بین، غذاهای بومی یک مقصد گردشگری منحصر به ‌فردی را خلق می ‌کند و چیزی است که به ‌هیچ ‌وجه نمی ‌توان آن را در مکانی دیگر تکرار یا بازتولید کرد و همچنین این غذاها، به دلیل تازگی، منحصر بودن به منطقه‌ ای خاص، فصل تهیه و ارگانیک بودن آن اهمیت و جذابیت زیادی نیز دارد.

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی گناباد تصریح کرد: بازگشت به طبیعت و اصالت فردی و اجتماعی در دنیای مدرن امروز، تشویق خانواده‌ها به استفاده از غذاهای سنتی و محلی را از دیگر اهداف گردشگری غذا دانست و خاطرنشان کرد: شهرستان گناباد به دلیل رشد صنعت هتل داری سنتی یا بومگردی و مزیت مطلق در فرآوری غذاهای محلی، ظرفیت قابل توجهی برای ایجاد پایگاه گردشگری غذا را دارد؛ چراکه این شهر از گذشته دور به تنوع و کثرت خوراک متناسب با فصول مختلف شهرت داشته است.

یک فعال صنعت غذا و گردشگری نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، فرهنگ و تمدن تاریخی هر ملت را یکی از مهمترین مظاهر قدرت آن ملت و جاذبه های گردشگری دانست و بیان کرد: آثار برجای مانده از فرهنگ و تمدن به دو دسته آثار و مواریث مادی و آثار و مواریث معنوی تقسیم می شوند.

احمد لطفی اضافه کرد: چنانچه مشخص است بر خلاف آثار و مواریث مادی که نمود مادی و فیزیکی دارند، میراث معنوی به واسطه ویژگی ذاتی خود، فاقد چنین بازمانده‌های مادی هستند؛ اما این عدم مادیت از اهمیت و ارزش میراث معنوی نمی‌کاهد.

وی تأکید کرد: به جرأت می‌توان گفت اهمیت میراث معنوی و نقش و جایگاه آن در فرهنگ و تمدن کنونی یک ملت و جذب گردشگران، از میراث مادی بیشتر است؛ چراکه مواریث معنوی، به واسطه عدم تأثیرپذیری از عوامل اثرگذار طبیعی و مادی، هیچگاه دچار نقصان، آسیب یا ازبین رفتن نمی شوند.

این فعال صنعت غذا و گردشگری یادآور شد: در صورت از بین رفتن میراث مادی و یا گذشت زمان نمی‌شود آن را دوباره به عنوان اثر اصلی ایجاد کرد، ولی میراث معنوی را هر زمان می توان ایجاد نمود و زنده نگهداشت.

وی با بیان اینکه غذاهای سنتی یکی از مهمترین میراث معنوی فرهنگ و تمدن ایران است، افزود: این میراث فرهنگی معنوی، دربرگیرنده آداب، رسوم و سنن ایرانی بوده و بر همین اساس با احیاء این آداب و رسوم و شیوه های تهیه و طبخ غذا، به نوعی یکی از آثار مادی پیشینیان را نیز در زمان حال ، دوباره ایجاد نموده است.
لطفی تصریح کرد: گناباد به عنوان یکی از میراث داران کهن فرهنگ و تمدن ایرانی در زمینه غذا، دارای سفره متنوعی از انواع غذاهای لذیذ و مغذی بوده که برخی از آنها خاص و منحصر به فرد هستند.

وی ادامه داد: در این میان آش های گناباد و به خصوص آش لخشک و جوشپره که خاستگاه آن گناباد است، منحصرا در این شهر تهیه می شود که نه تنها در منطقه، بلکه در مشهد و تهران نیز مورد توجه ویژه‌ای قرار گرفته است؛ بنابراین این غذاهای بومی ظرفیت خوبی برای برندینگ گناباد، توسعه اشتغال و درآمدزایی و جذب گردشگر دارند.

این فعال صنعت غذا و گردشگری عنوان کرد: خوشبختانه اقبال عمومی به غذاهای سنتی نیز در حال افزایش است؛ البته باید توجه داشت که این غذاها، با کیفیتی هرچه نزدیکتر به کیفیت اصلی عرضه شود.

علیرضا شناسایی، رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گناباد نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، در این زمینه گفت: پرونده ثبت جهانی زنجیره‌ای غذاهای سنتی ایران در سازمان یونسکو در حال تشکیل بوده که پرونده آش جوشپره و نان تفتان گناباد جهت ثبت در آثار معنوی کشور ارسال شده و پس از آن در زنجیره ثبت جهانی غذاهای سنتی ایران قرار خواهد گرفت.

وی با بیان اینکه همزمان با طرح موضوع ثبت جهانی قنات قصبه، موضوع اقامتگاه های بومگردی نیز در استان و به‌ویژه در گناباد مطرح شد، اظهار کرد: در حال حاضر تعداد پنج اقامتگاه در گناباد فعال بوده که از این تعداد مجوز رسمی بهره‌برداری سه اقامتگاه صادر شده است.

این مسئول اضافه کرد: در این اقامتگاه‌ها پنج الی ۶ نوع غذای محلی نظیر آش جوشپره، لخشک، گندم پلو، قورمه و غیره طبخ و همچنین ترشیجات مختلف و لبنیات محلی مثل ماست، دوغ، پنیر و غیره عرضه می‌شود.

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گناباد عنوان کرد: در سال ۱۳۸۵ اولین جشنواره ملی غذاهای سنتی در استان زنجان برگزار شده که در آن آش جوشپره گناباد به عنوان آش برتر ایران شناخته شد.

وی با اشاره به اینکه هم اکنون غذاهای سنتی گناباد در حال تبدیل شدن به برند بوده و مردم نیز بسیار به این غذاها روی آورده اند، تأکید کرد: در حال حاضر هر گردشگر خارجی به گناباد سفر می‌کند سه مسئله قنات قصبه، مهمان نوازی مردم و غذاهای سنتی این شهر بسیار مورد توجه او قرار می‌گیرد.

شناسایی افزود: سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نیز در سطح کلان به این موضوع پرداخته و جشنواره ‌ای تحت عنوان سفره های ایرانی به صورت منطقه ای برگزار می کند که این جشواره در استان خراسان رضوی نیز برگزار و در آن آش گناباد رتبه اول به لحاظ تنوع غذا و سفره آرائی را از آن خود کرد.

وی نگاه سازمان میراث فرهنگی به موضوع غذاهای محلی را ویژه دانست و گفت: همچنین این سازمان در بحث گردشگری سلامت نیز ورود پیدا کرده که شامل موارد زیادی در این حوزه می‌شود که یکی از آن‌ها غذاهای سنتی است؛ ضمن اینکه در خصوص غذاهای نذری نیز اقداماتی انجام داده است.

وی خاطرنشان کرد: هدف اصلی این کار این است که غذاهای محلی در منوی غذای رستوران‌های بین راهی و داخل شهرهای کشور قرار گرفته و در کنار سایر غذاها که اکثرا برای سلامتی انسان مضر است به مردم ارائه شود؛ چراکه غذاهای سنتی سرشار از کالری، ویتامین و… است.

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گناباد تصریح کرد: البته بایستی غذاهای محلی را بهینه سازی نمود و بر طبخ آن نظارف کافی نیز شود، زیرا در صورت عدم نظارت در آینده مشکلاتی بوجود خواهد آمد.

شناسایی عنوان کرد: در همین این راستا و نیز جهت ترغیب مردم، قرار است جشنواره غذاهای محلی گناباد برگزار شود و اگر این ظرفیت وجود داشته باشد، این شهرستان می‌تواند در آینده میزبان جشنواره‌های منطقه‌ای و ملی غذاهای سنتی نیز باشد.

ایسنا