تغییر جایگاه کتابدار از نقش سنتی به چند نقشی شدن در دنیای امروز
یک کتابدار گنابادی گفت: کتابدار غیر از یک متخصص اطلاعات باید نقش های دیگری را هم مثل مدیر رویداد،معلم،روانشناس اجتماعی را بپذیرد.
به گزارش پایگاه خبری گناباد، در دنیای پرشتاب و پیچیده امروز، در میان انبوهی از پیامهای کوتاه، نوتیفیکیشنهای رنگارنگ و جریان بیپایان اطلاعات در فضای مجازی، این پرسش بیش از هر زمان دیگری مطرح است: کتاب و کتابخوانی چه جایگاهی در زندگی ما دارد؟
کتاب، این میراث ماندگار بشری، برای قرنها حامل دانش، خرد، تخیل و هویت فرهنگی ما بوده است. آن را نگهدارنده آتش تمدن میدانند؛ مشعلی که از نسلی به نسل دیگر سپرده شده تا روشنیبخش راه آینده باشد. کتاب پنجرهای به سوی دنیاهای ناشناخته، آینهای برای شناخت خود و ابزاری برای مقابله با جهل و تعصب است.
اما با ظهور فناوریهای جدید و تغییر سبک زندگی، وضعیت مطالعه دستخوش تحولی عمیق شده است. از یک سو، شاهد ظهور کتابهای الکترونیک و پادکستها و اپلیکیشنهای مطالعه هستیم که دسترسی به محتوا را دموکراتیکتر کردهاند. از سوی دیگر، برخی از زنگ خطر کمرنگ شدن عادت به مطالعه عمیق و رقابت سخت کتاب با جذابیتهای زودبازده فضای مجازی سخن میگویند. آمارها گاهی نگرانکننده هستند و گاهی امیدبخش.
در چنین شرایطی، کتابداران، سربازان خستگیناپذیر این عرصه هستند. آنان دیگر تنها مسئول چیدمان کتابها در قفسهها نیستند؛ بلکه راهنمایانی هستند در اقیانوس بیکران اطلاعات، مشوقی برای نسل جوان و پلی میان سنت و مدرنیته. کتابخانهها نیز از مکانهایی ساکت و ایستا، به کانونهای پویای فرهنگی، اجتماعی و آموزشی تبدیل شدهاند.
امروز میزبان اسما قلی زاده نوقابی،مسئول کتابخانه عمومی شهید مطهری گناباد هستیم تا از نگاه کارشناسی ایشان، بیشتر به این موضوعات بپردازیم. از اهمیت بیبدیل کتاب در شکلدهی به فرد و جامعه بگوییم، چالشها و فرصتهای مطالعه در عصر حاضر را واکاوی کنیم و از نقش کلیدی کتابداران و کتابخانههای امروز در نهادینه کردن فرهنگ مطالعه بیشتر بدانیم.
خانم قلی زاده می گوید حدودا ۱۴ سال است که افتخار کتابدار بودن را دارم و رشته تحصیلی من کارشناس ارشد کتابداری می باشد.
وی در خصوص شاخص های یک کتابدار عنوان می کند: مطمئنا کتابدار باید اهل مطالعه باشد،مطالعه شخصی و دانش ادبی یک کتابدار بسیار اهمیت دارد.تنها در صورتی که کتابدار اهل مطالعه و کتاب شناس باشد می تواند ارتباط موثر با اعضا برقرار نماید.،بارها برای خودم اتفاق افتاده که مراجعه کننده از کتابدار درخواست معرفی یک کتاب خوب را دارد و کتابدار اکثر اوقات در جایگاه یک مشاور برای اعضای کتابخانه قرار میگیرد.
خانم قلی زاده ادامه می دهد، همچنین مطالعه کتاب توسط کتابدار و شناخت کتاب های به روز و مناسب توسط کتابدار میتواند کمک شایانی در مجموعه سازی منابع کتابخانه باشد.
با پر رنگ شدن فضای مجازی به طور یقیت کتاب از رنگ و لعات آن کاسته شده است ولی خانم قلی زاده در این خصوص بیان می کند: برخلاف اعتقاد برخی ها که فکر میکنند فضای مجازی توانسته جای کتاب و مطالعه رو بگیرد،به اعتقاد من این هست که فضای مجازی فقط تا اندازه ای شکل مطالعه را تغییر داده است. و کتابخانه ها و کتابدارن نیز این تغییرات را پذیرفته اند و در حال تغییر و تحول هستند.ایجاد صفحات اجتماعی برای هر کتابخانه و معرفی کتاب ها و تولید محتوا در این فضاها،برگزاری وبینارها و کارگاه های آنلاین،برگزاری مسابقات کتابخوانی آنلاین،اشتراک پایگاه های اطلاعاتی به روز و جامع از مصادیق این تحول است.
او تاکید می کند: ولی در عین حال هیچ فرمت دیجیتالی نمیتواند جای کتاب و لذت در دست گرفتن کتاب فیزیکی و عطر کاغذ را بگیرد.
نسل ها هرچه می گذرد از کتاب و کتابخوانی دور می شوند و باید برای رفع این مشکل برنامه داشت این کتابدار گنابادی در این خصوص گفت: نیاز سنجی وتهیه منابع به روز و مطابق سلیقه نسل های مختلف و ارائه و معرفی درست کتاب به مخاطبین میتواند نقش بزرگی در جذب نسل های مختلف داشته باشد.
قلی زاده می گوید: کتاب های امروزی با موضوعات بسیار تخصصی تر و جزئی تر تهیه و ارائه می شوند ومثل گذشته طیف گسترده ای از خوانندگان را پوشش نمی دهند بلکه برای اقشار خاص و نیازهای خاص تهیه میشوند و نثری بسیار ساده و مخاطب محور دارند.
وی درخصوص ذائقه مردم به کتاب بیان می کند: پاسخ به این سوال کمی مشکل است و نمیتوان علایق خاص و واحدی را برای هر نسلی بیان کرد.و برای جواب به این سوال باید از علایق شخصی و دغدغه های هر فرد مطلع بود.
خبرنگار یاسر سالاری