نگاهی به مشکلات تولید فرش دستباف در گناباد
فرش دستباف به عنوان یکی از هنرصنعتهای اصیل جایگاهی خاص و همیشگی در اقتصاد مردم کشورمان از جمله در خراسان رضوی و نیز شهرستان گناباد در جنوب این استان داشته است.
اوج رونق اقتصادی تولید فرش دستباف گناباد به سالهای ۱۳۷۳ تا ۱۳۷۵ باز می گرددکه صادرات از رونق خوبی برخوردار بود ولی بعد از آن در سالهای ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۵ کاهش صادرات و قوانین دست و پاگیر موجب کاهش ۸۰ درصدی تولید این بخش و تعطیلی کارگاههای قالیبافی شد.
رئیس اتحادیه تولیدکنندگان فرش دستباف گناباد در حاشیه نمایشگاه فرش دستباف این شهر به خبرنگار ایرنا گفت: از سال ۱۳۸۵ با توجه به حمایتهایی مانند پوشش بیمه ای و پرداخت تسهیلات قالیبافی دوباره این بخش در گناباد جان تازه ای گرفت و ۵۰ درصد بافندگان به کار بازگشتند.
محمد صدوقی افزود: ولی از چند سال قبل تشدید تحریمهای اقتصادی و کمبود صادرات موجب رکود دوباره تولید و صادرات فرش دستباف خراسان رضوی و به طبع شهرستان گناباد شد. همچنین افزایش عرضه و فروش فرشها و از جمله تابلوفرشهای ماشینی موجب ضرر و رکود نسبی در تولید فرش دستباف گناباد شده است.
وی ادامه داد: هر تابلوفرش ماشینی حداقل با قیمت ۱۵۰ هزار ریال به فروش می رسد در حالی که قیمت نوع مشابه دستباف آن ۱۵ میلیون ریال است. این مساله کاهش انگیزه را در تولیدکنندگان این بخش بدنبال داشته است.
رئیس اتحادیه تولیدکنندگان فرش دستباف گناباد هزینه بالای مواد اولیه، نقشه و دستمزد بافنده را از دیگر معضلات ذکر و بیان کرد: این مساله در افزایش قیمت تمام شده فرش دستباف نقش زیادی داشته است.
وی گفت: اکثر بافندگان گناباد روستایی هستند و به خاطر شرایط مالی نامطلوب نیازمند دریافت تسهیلات برای رونق تولید می باشند. ولی بانکها وثیقه های املاک روستایی را در ازای پرداخت تسهیلات دریافت نمی کنند و تنها وثیقه های املاک شهری برای آنها دارای اعتبار است.
یکی دیگر از تولیدکنندگان عمده فرش دستباف گناباد گفت: فرش دستباف تولیدی در بازه زمانی کوتاه به فروش نمی رود. فروش آن مستلزم زمان نسبت طولانی است در حالی که دستمزد بافندگان باید به موقع پرداخت شود.
منصوره سادات کوچکی افزود: در این شرایط کمبود سرمایه در گردش بر دیگر مشکلات متصدیان کارگاههای تولیدی نظیر بالا بودن نرخ مواد اولیه و دستمزد بافندگان افزوده و تنگناها تشدید می شود.
وی وجود سقف برای پرداخت تسهیلات را دیگر تنگناهای فعالان این بخش ذکر و بیان کرد: با وجود مشکلات متعدد و از جمله کمبود سرمایه در گردش باید سقف پرداخت این وام افزایش یابد. امسال متقاضی ۷۰۰ میلیون ریال تسهیلات بودم در حالی که با ۲۵۰ میلیون ریال موافقت شد.
این تولیدکننده ادامه داد: همچنین پرداخت تسهیلات به تولیدکنندگان فرش دستباف بدون تنفس است که این مساله با توجه به کمبود سرمایه و نقدینگی تولیدکنندگان مشکلات این بخش را تشدید می کند.
وی گفت: همچنین مشکلات و سختگیریها در صدور مجوز ایجاد مجتمعهای متمرکز موجب استقبال نکردن متقاضیان سرمایه گذاری در این بخش شده لذا مسئولان ذیربط باید با ایجاد سهولت و رفع موانع و بروکراسی بستر توسعه و رونق این بخش را بیشتر فراهم کنند.
کوچکی افزود: بافت فرشهای شش متر به بالا نیاز به فضای خاص و کارگاهی دارد. تولید آن در کارگاههای غیرمتمرکز مشکل است و با وجود این مشکلات تاکنون هیچ مجتمع تولیدی فرش در گناباد راه اندازی نشده است.
وی ادامه داد: با ایجاد هر مجتمع متمرکز علاوه بر صرفه اقتصادی بیشتر امکان اشتغال حداقل ۲۵ بافنده فراهم می شود و رونق و صرفه اقتصادی بیشتر این بخش را به همراه دارد.
سکینه آرین یکی دیگر از دست اندرکاران تولید فرش دستباف گناباد هم به خبرنگار ایرنا گفت: بیمه ها و دیگر مسئولان ذیربط شرایط پوشش بیمه ای بافندگان را بافت مستمر فرش درطول روز و ماه می دانند. این مساله موجب شد برخی اوقات تولیدکنندگان با وجود فروش نرفتن قالیهای تولیدی برای پر شدن سقف تولید همچنان به ادامه فعالیت بپردازند.
وی افزود: بافت هر فرش شش متری سه تا چهار ماه زمان می برد و مدت زمان فروش آنها هم زیاد است که این انگیزه فعالیت را در این بخش کاهش می دهد.
رئیس اداره صنعت، معدن و تجارت گناباد هم کمبود سرمایه در گردش و ضعف در بازاریابی را مشکلات مهم تولید فرش دستباف در این شهرستان ذکر و بیان کرد: اگر فرش متناسب با نیاز مشتری و بازار مصرف تولید شود در فرآیند بازاریابی موفقتر خواهد بود.
هادی ایزدی نبود پوشش بیمه ای را مشکل عمده فعالان این بخش ذکر کرد و گفت: از مجموع دو هزار بافنده در گناباد تنها ۵۰ درصد زیر پوشش بیمه هستند. تعداد کم بافندگان واقعی با مهارت بالا برای تولید فرشهای با کیفیت و انگیزه و پیگیری کم تولیدکنندگان و مستمر نبودن فعالیتهای آنان بر دامنه این مشکلات افزوده است.
وی افزود: با توجه به کاهش تحریمها موانع صادراتی فرش دستباف در حال رفع است و رونق تولید این بخش نیازمند همت بیشتر تولیدکنندگان و فعالان آن می باشد.
رئیس اداره صنعت، معدن و تجارت گناباد ادامه داد: بیشتر تولیدکنندگان فرش دستباف در این شهرستان به صورت غیرمتمرکز مشغول فعالیت هستند و سالانه بطور متوسط حدود هزار و ۲۰۰ مترمربع فرش به ارزش ۱۱ میلیارد ریال بافته می شود.
وی گفت: اداره صنعت، معدن و تجارت گناباد علاوه بر برگزاری نمایشگاه با برپایی دوره های آموزشی مستمر برای افزایش مهارت فعالان این بخش تلاش می کند.
ایزدی پرداخت تسهیلات را از دیگر اقدامات برای حمایت از تولیدکنندگان فرش دستباف ذکر و بیان کرد: در سه ماه نخست امسال ۲۵۰ میلیون ریال تسهیلات به فعالان این بخش پرداخت شد.
دو هزار نفر بافنده در مناطق شهری و روستایی شهرستان گناباد مشغول فعالیت هستند و شش کارگاه تولید فرش دستباف در این شهرستان فعال است.
نمایشگاه فرش، گلیم و تابلوفرش دستباف گناباد سوم تا سیزدهم مرداد ماه جاری در محل سالن اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی گناباد دایر است. گناباد در فاصله ۲۸۷ کیلومتری جنوب مشهد واقع است.
ایرنا