موسیقی آب با کوک قنات

هنر قنات هیچ نباشد آب را به رقص درآورده و آوازه خان سکوت کویر کرده است. بیشتر از ۲۵۰ قنات در شهرما هنوز نفس می کشند. کیلومترها جولان می دهند در تاریکی سیاه تر از شب، تلو تلو می خورند و قطره قطره حیات را به زندگی مردم می افشانند.

این همه قنات همه یک نوا ندارند. هرکدام قصه ای دارد و برای دلتنگی خودش می خواند. اگر خواسته باشیم این معماری تاریخی که در اعماق ساخته و کشیده شده را دسته بندی کنیم حداقل سه نوع هستند:
۱- قنات های کوهستانی که در منطقه براکوه گناباد فعال اند. اینها بیشتر چشمه هایی هستند که راه هایی برایشان درون زمین ایجاد کرده اند تا به سطح برسند. معمولا بسیار کوتاه هستند و با بارندگی های فصلی قدرتشان کم و زیاد می شوند.

۲- قنات های آب کش که مهم ترین قنات ها هستند معمولا در مرکز شهرستان جاری اند اما آب خود را از کیلومترها عقب تر از ناحیه براکوه به دست می آورند. معمولا بالای ۱۵۰ متری عمق دارند و طولشان بالای ده کیلومتر است. خاک سفتی دارند و آب شان ثابت است. قنات قصبه، قنات خشویی، علی آباد، رهن، ریاب از این نمونه هستند

۳- قنات های آب دزد که عجیب ترین قنات ها هستند. این قنات ها روستاهای منطقه پس کلوت را شرب می کنند. تقریبا همه قنات های روشناوند،دلویی،خیبری،مند،قوژد ،بیلند، عمرونی و… این گونه اند. دالان این قنات ها از زیر، زمین های کشاورزی بالا دست در جویمند و حومه می گذرد و همه آب های کشاورزی و شرب که در مرکز شهرستان به زمین می ریزد در این قنات ها زه کشی می شود. از این رو آب این قنات ها بر عکس قنات های دسته دوم قابل شرب نیست. خاک های نرمی دا
رند. هر قناتی که پول بیشتری داشته شاخه ای جدید زده.کندن این قنات ها راحت تر بوده از همین رو اکثرا چند شاخه هستند. بعد از مدتی هم مجبور شده اند در طول مسیر از روی یکدیگر عبورکنند. اکثرا به همین آب دزدی قانع هستند فقط چند قنات آن است که توانسته به کیلومترهای بالاتر برود و سفرهای پر آب زیر زمینی را کشف کند.

تصور مردم از دالان قنات ها همان عکس هایی است که از درب ورودی قنات قصبه دیده شده اما واقعیت چیز دیگری است قنات های آب دزد پایین دست، بسیار تنگ و نمناک هستند. کار کردن در آنها سخت تر و حادثه های خطرناک بیشتری گزارش شده است.
تصور کنید ده ها شاخه قنات از زیر خانه های مرکز شهرستان سال هاست عبور می کند و شب و روز آب را به پایین دست می برند. هر از چند گاهی مقنی ها هم وارد این سوراخ های تنگ می شوند تا جانی تازه به آنها بدمند.

آب در همه جای این شهر جاری است. کمتر زمین بکری را می بینید که گذشتگان از زیر آن کوره قنات را عبور نداده باشند. قرار بوده هیچ آبی تلف نشود و این کار هم شده. اکنون که شب ها سر بر بالشت دارید به موسیقی آبها گوش کنید!