روزهای فراموش شده

چه اتفاقی در این جا روی داده است که این رشته هنری روزبه روز به سمت ضعیف شدن و نابودی می رود، اما در «میبد یزد»، «لاله جین همدان» و «زنوز آذربایجان شرقی» این رشته هنری در حال شکوفایی و رشد است

 مواد اولیه تولید سفال به روش ۵٠ سال قبل تهیه  و با تکنیک ٣٠٠ سال قبل تولید می شود

با کاهش کارگاه های فعال در این رشته، به کمتر از ۵ واحد، در حال منسوخ شدن است.

حسین زاده:صنایع دستی از جمله ظرفیت های بالقوه جامعه ماست که تاکنون به فعل تبدیل نشده است و با توجه به گستره جغرافیایی کشور، صنایع دستی با رشته های متنوع، بومی ترین فعالیت سودآوری است که در سایر زمینه ها از چنین مزیتی برخوردار نیستیم.
در سال های اخیر برخی حوزه ها همچون گردشگری مورد توجه قرار گرفته اند؛ اما این نگاه تاکنون به صنایع دستی معطوف نشده است، در حالی که با توجه به جایگاه و نقش صنایع دستی در محور توسعه اقتصادی – اجتماعی کشور این صنایع می تواند با فراهم کردن مقدمات افزایش اشتغال، درآمد ملی، صادرات و … زمینه ساز شکوفایی شود.

حسین خواجه بیدختی مدیر صنایع دستی خراسان رضوی و معاون سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان با بیان این مطلب و تبریک روز جهانی صنایع دستی به فعالان این بخش به تشریح نمونه هایی از رشته های موفق و ناموفق در این عرصه پرداخت.
وی گفت: سفال و سرامیک «مند گناباد» از جمله صنایع دستی است که با کاهش کارگاه های فعال در این رشته، به کمتر از ۵ واحد، در حال منسوخ شدن است.
وی ادامه داد: چه اتفاقی در این جا روی داده است که این رشته هنری روزبه روز به سمت ضعیف شدن و نابودی می رود، اما در «میبد یزد»، «لاله جین همدان» و «زنوز آذربایجان شرقی» این رشته هنری در حال شکوفایی و رشد است درحالی که سفالگری این مناطق در یک دهه قبل تقریبا در یک سطح قرار داشت!
مدیر صنایع دستی استان در پاسخ گفت: اکنون در گناباد مواد اولیه تولید سفال به روش ۵٠ سال قبل تهیه و با تکنیک ٣٠٠ سال قبل تولید می شود و بخش خصوصی رغبتی به سرمایه گذاری ندارد، این تولید کنندگان در بخش توزیع با بازارهای خارج از منطقه ارتباط ندارند و حوزه فعالیت  خود را به نیازهای محلی محدود کرده  اند، در نتیجه تولیدات آن ها به کالاهایی چون کاسه و کشک سابی محدود شده است و این رشته روزبه روز در حال ضعیف تر شدن است.

بیدختی درباره رونق سفالگری در مراکز یاد شده گفت: این امر مرهون تحولاتی است که روی داده است و فعالان در این مناطق با استفاده از مواد اولیه مناسب به سمت تولید مصنوعاتی با کیفیت مطلوب حرکت کرده اند. به عنوان مثال در میبد علاوه بر استفاده از دستگاه هایی برای تهیه مواد اولیه مناسب، روش های قالب گیری نو شده و تکنیک لعاب کاری، طراحی و نقش های سفال و سرامیک تحول یافته است؛ این تغییر و تحولات امکان تولید سفال های طرح چینی را فراهم کرده است. هر چند برخی با این گونه تغییرات مخالف اند اما آسان شدن مراحل تولید و فراهم کردن زمینه ای برای ارتقای کیفیت موجب ابتذال در هنر سفالگری نیست.

وی تصریح کرد: این گونه اقدامات نه تنها در گناباد انجام نشده، بلکه حتی کیفیت مواد اولیه مصرفی نسبت به گذشته از کیفیت پایین تری برخوردار است.
مدیر صنایع دستی استان رونق سفالگری و سرامیک را در ٣ منطقه میبد، لاله جین و زنوز نتیجه تحول فکری عنوان کرد و گفت: کمک های فنی دستگاه های خاص نقش تعیین کنند ه ای در این میان نداشته اند و چنین اقدامی می تواند برای خروج از وضعیت نامناسب گناباد موثر باشد. وی درباره وضعیت کنونی این مناطق گفت: به عنوان مثال میبد اکنون در مشهد نمایندگی عرضه سفال و سرامیک دارد که حاکی از تولید قابل  توجه برای عرضه در شهرهایی چون مشهد است و شکل گیری چنین ظرفیت تولیدی اگر آرمانی نباشد این مرکز را از نگرانی رکود و نابودی نجات داده است؛ در حالی که ما هنوز برای فعالیت مشابه در گناباد نگرانیم.
وی در مورد اقدامات عملی که برای حل مشکل صنایع دستی به خصوص سفال و سرامیک گناباد در دستورکار قرار گرفته است گفت: از جمله مصوبات سفر اخیر رئیس جمهوری به استان تامین زیر ساخت های لازم این بخش است و در این راستا مجتمع کارگاهی صنایع دستی با تاکید بر سفال و سرامیک با توجه به ظرفیت های گذشته گناباد ایجاد خواهد شد.

خواجه بیدختی درباره عوامل موثر در شکوفایی صنایع دستی گفت: اقدامات متعددی می تواند موجب رونق این بخش مهم شود؛ از جمله تعریف و تبیین مصارف جدید برای مصنوعات صنایع دستی است با مطالعه و پژوهش درباره صنایع دستی و زندگی امروز می توان به اشیا و دست ساخته هایی متناسب با شرایط اجتماعی رسید که عرضه آن ها مورد استقبال عموم قرار گیرد.
عامل مهم دیگر در این زمینه تقویت علایق ملی و استفاده از آن برای انتخاب و ترجیح مصنوعات صنایع دستی داخلی در رقابت با انبوه اشیای خارجی است به ویژه در شرایط حاضر که گسترش ارتباطات حمل و نقل زمینه را برای رقابت های شدید به ویژه از سوی کشورهایی چون چین فراهم کرده است.
مدیر صنایع دستی استان درباره پیشرفت و تحول در این عرصه به عنوان نمونه از سنگ تراشی (هرکا