تورم، فقر ونابرابری؛ کلاف درهم اقتصاد ما

  فقر وثروت سبب نابودی کشورها می شود. فقر احساسات را از بین برده وحس کینه توزی، انتقام جویی وبدبینی را تشدید می کند. کثرت ثروت نیز مبانی اخلاقی را سست کرده وسبب تنبلی، بی قیدی، غرور…

افلاطون فیلسوف معروف یونان در کتاب جمهوریت خود نوشته است که:
فقر وثروت سبب نابودی کشورها می شود. فقر احساسات را از بین برده وحس کینه توزی، انتقام جویی وبدبینی را تشدید می کند. کثرت ثروت نیز مبانی اخلاقی را سست کرده وسبب تنبلی، بی قیدی، غرور وبی اعتنایی نسبت به دیگران می شودوکشورها را به فنا ونابودی می کشاند. افلاطون برای پیشگیری از بزهکاری، تعدیل ثروت و بهبود وضع زتدگی فرد را توصیه نمود.
یکی از رؤسای سابق بانک مرکزی سوئیس نیز در سالهای اخیر گفته بود که: جز از طریق تورم به هیچ شیوه ی دیگر نمی توان در کوتاهترین زمان، اقلیتی بسیار کوچک را ثروتمند واکثریت بسیار بزرگی را مستمند کرد.
بررسی های کارشناسانه نشان می دهد که در کشور ما نیز رابطه ی مستقیمی میان تورم، گسترش فقر ونابرابری اجتماعی وجود دارد. در نیم قرن اخیر که متاسفانه اقتصاد ایران تک پایه ومتکی بر درآمد نفت شده است همواره با افزایش قیمت نفت، تورم اقتصادی ایجاد شده ومعمولا نتیجه ی آن تشدید فقر گروه های آسیب پذیر جامعه وافزایش نابرابری بوده است.
به عنوان مثال با افزایش قیمت نفت در نیمه ی اول دهه ی ۱۳۵۰ رونق کاذبی در ایران ایجاد شد وتولید ملی وسرمایه گذاری در بخشهای مختلف اقتصادی بالا رفت واز سویی واردات کالاهای مصرفی به منظور افزایش رفاه مصرف کنندگان ومهار تورم گسترش یافت.
پس از انقلاب شکوهمند اسلامی وکاهش درآمدهای نفتی، اقتصاد کشورمان دچار مشکل شد واین مشکلات با شروع جنگ تشدید شد. البته در طول سالهای جنگ، قیمتها تا حدودی ثابت ماند وبه همین دلیل نسبت فقرا به کل جمعیت کاهش یافت. پس از جنگ وهمراه با افزایش نسبی درآمدهای نفتی وبا ورود پولهای قرض گرفته شده، اقتصاد ایران چند سالی را با رونق زود گذر طی کرد وپس ازآن دهه ی ۱۳۷۰را با رکود وافت چشمگیر اقتصادی پشت سر گذاشت. دولتهای بعد از جنگ نشان دادند که در شرایط  غیر جنگی هم نمی توانند اقتصاد کشور را به خوبی هدایت کنند تا فقر گسترش نیابد.( البته تاسیس صندوق ذخیره ی ارزی در جای خود اقدامی قابل تقدیر بوده است)
در دهه ی ۱۳۸۰ وبویژه در سالهای اخیر که شاهد افزایش چشمگیر وکم نظیر درآمدهای نفتی بوده وهستیم وحتی قیمت نفت به حدود دو ونیم برابرمبلغ پیش بینی شده در بودجه هم رسیده است متاسفانه تورم به شدت اقتصادمان را تحت تاثیر قرار داده است وبار دیگر فقر را در میان توده های کم درآمد جامعه تشدید نموده و نا برابری اجتماعی واقتصادی را افزایش داده است.
مقایسه ی برخی آمارها نشان می دهد مردم همواره مخارج خوراکی خود را نسبت به مخارج غیر خوراکی کاهش داده اند تا بتوانند حد اقل امکانات را در شرایط نا مساعد اقتصادی تهیه کنند که این موضوع به خودی خود تبعات ناخوشایندی داشته وخواهد داشت. نگارنده قصد انکار عوامل خارجی، عوامل اقلیمی وتغییرات ونوسانات قیمتهای جهانی وتاثیر آن بر اقتصاد کشورمان را ندارد ودر این نوشته ی کوتاه به علل وعوامل گسترش فقر وتورم نمی پردازد اما نوع مدیریت اقتصادی وسیاستهای اقتصادی اعمال شده توسط مدیران را نیز در تشدید ناخواسته وافزایش فقر به شدت مؤثر می داند.
امید است که مجلس هشتم ودولت محترم بتوانند از فرصت طلایی افزایش قیمت نفت بهترین بهره برداری را به نفع مردم نموده وسرمایه گذاری ها را به گونه ای هدایت کنند که:
– وابستگی اقتصاد کشور به نفت کاهش یابد.
– تورم به نحو شایسته تری مدیریت شود.
– برابری وعدالت واقعی جای نابرابری های موجود را بگیرد.
– گروههای آسیب پذیر به جای آنکه صرفا بخشی از درآمدهای نفتی را بصورت نقدی دریافت کنند که خود باعث افزایش تورم ودر نهایت گسترش فقر است، بتوانند طعم شیرین افزایش درآمد از طریق اشتغال آبرومند ( با کمک سرمایه گذاری های زیر بنایی) را بچشند.

                              دکتر محمد حسن هجرتی