متن سخنرانی نماینده خبرنگاران گناباد در مراسم تجلیل از خبرنگاران

مهدی رمضانی: وضعیت فعلی رسانه های فعال در شهرستان گناباد به شدت نیازمند ارزیابی، نقد و آسیب شناسی است. معضلات و آسیب های بی شماری هست که اهمیت، موقعیت، مشروعیت و حتی موجودیت این رسانه ها را تهدید می کند.

متن کامل:

به نام خداوند جان و خرد
ما محرمان خلوت انسیم غم مخور
با یار آشنا سخن آشنا بگو
جان پرور است قصه ی ارباب معرفت
رمزی برو بپرس و حدیثی بیا بگو

با سلام
نخست باید عرض ادب کنم و کسب اجازه از محضر ارجمندان و سرورانم در این محفل که بنده افتخار سخن گفتن به نمایندگی از آن ها را دارم و این مسئولیت را به من سپردند.

ادای احترام می کنم به بزرگان و موی سپیدان و طلایه داران عرصه رسانه در گناباد آن هایی که هستند و نیستند در جمع ما و تبریک این روز به همه ی همکارانم همچنین تسلیت خدمت دوست فرزانه و همکار گرامی علی سده ای عزیز که در سوگ هستند.

باید سپاسگزاری کنم از طرف خودم و همه ی همکاران و دوستان خبرنگار از کسانی که این جلسه ی تجلیل را بر پا کردند و این فرصت گران ارزش همنشینی رو تدارک دیدند.
در آستانه ی روز خبرنگار فرصت بهنگام است که از درگاه خداوند بزرگ که به قلم و آنچه می نویسد سوگند خورده ،طلب پوزش کنیم به خاطر حرف هایی که نگفتیم و باید می گفتیم، چیزهایی که ننوشتیم و باید می نوشتیم، جاهایی که سکوت کردیم و باید فریاد می زدیم مصلحت اندیشی کردیم و باید شجاع و صادق می بودیم، بی تفاوت رد شدیم و باید می ایستادیم و مسئولانه تر رفتار می کردیم فراموش کردیم که چه رسالتی بر عهده گرفته ایم همچنین عذرخواهی می کنیم از مردم و از همه ی مخاطبان به خاطر قصورها و تقصیرها و نارسایی ها و نقصان هایی که در کار ما هست و خطاهایی که آگاهانه و ناآگاهانه داشته ایم و داریم.
اکنون جای آن است که به داوری در آن چه کرده ایم گردن نهیم
از صمیم قلب عرض می کنم و یاداوری می کنم به خودم و همکاران عزیزم که وضعیت فعلی رسانه های فعال در شهرستان گناباد به شدت نیازمند ارزیابی، نقد و آسیب شناسی ست. معضلات و آسیب های بی شماری هست که اهمیت، موقعیت، مشروعیت و حتی موجودیت این رسانه ها را تهدید می کند اما در این مجال اندک که بسیار پیش نمی آید تا در حضور مسئولان عالی شهرستان باشیم با سیل گلایه ها و دردها و دغدغه ها سخن بر سر  این آسیبها را به فرصتی دیگر موکول می کنیم
پیامبر اعظم می فرمایند: “قلم نعمت بزرگی از طرف پروردگار است و اگر قلم نبود ملک و دین استوار نمی شد و زندگی شایسته برقرار نمی گردید “.

امام جعفر صادق (ع) نیز در روایتی می فرمایند: “زمانی که روز قیامت شود خداوند مردم را در یک جا جمع می کند و ترازوهای عدالت گذاشته می شود و خون شهیدان باقلم صاحبان دانش سنجیده می شود پس قلم عالمان بر خون شهیدان برتری می کند” البته روشن است که منظور از صاحبان قلم همه اهل علم و فضل هستند اما صاحبان قلم آنها که در این عصر در کسوت خبرنگارند و نقش آفرین ،به مجاز از شمول این قول فاخر خارج نیستند و باز آشکار است که مراد  از صاحبان قلم هر صاحب قلمی نیست بلکه قلمی است که راست می نویسد، حق می نویسد و در راه روشنی افزایی و رستگاری و صلاح مردم و رضایت خداوند است اما مقصودم یادآوری این جایگاه بزرگ و به تبع این مسئولیت بزرگ است و تفاوتی نمی کند در چه سطح و مقیاسی و در چه مختصات جغرافیایی و با چه دامنه ای از مخاطب روبروییم و تا کجا منشأ اثریم؟ سخن بر سر رفعت و منزلت و ارزش این جایگاه است نه مدعیان کوچک و بزرگ یا راست و دروغش.
فارغ از بحث منزلت قدسی و معنوی این حرفه و ضرورت شناخت مسئولیت های آن به چند نکته باید اشاره کنم.

نکته اول: یکی از مشکلات محسوس و عینی بحران شناخت از جایگاه حرفه ای و ماهیت رسانه ها در جامعه است در توضیح این مسئله باید اشاره کنم که به ویژه در محیطی که ما زندگی می کنیم کارکردهای مهم رسانه های بومی اعم از رسانه های مکتوب و رسانه های حاضر در فضای مجازی کاملن درک نشده است پندار تعدادی از مسئولین عزیز ما این است که رسانه ها روابط عمومی ادارات هستند و صرفن در مقام روایت کننده و گزارش دهنده عملکرد آن ها، آن هم مطابق ذائقه و تعریف و دیدگاه خودشان این که نشریات و رسانه ها باید ماهیت پرسشگری داشته باشند این که جایگاه کارشناسی دارند این که رویکرد تحلیلی داشته باشند به رسمیت شناخته نشده است در این نگاه این اصل نادیده گرفته می شودکه اطلاع رسانی صرفن یکی از کارکردهای رسانه است.

عدم تحمل و انتقاد گریزی مسئولین و نهادها مسئله ایست که خیلی عمومیت دارد  و به شیوه های مختلف هم ابراز می شود و در نوع واکنش ها به انتقادات کاملا محسوس و قابل مشاهده است شکایت رسمی ،قهر و تهدید و تحریم نشریات مکتوب در بحث رپرتاژ .

من در این خصوص به ویژه از امام جمعه که کلامشان نافذ است و فرماندار محترم می خواهم که مسئولان را به صبوری و تحمل بیشتر دعوت کنند حداقل این که احتمال درصدی از خطا را برای ما بپذیرند.

ضمن این که باید در نظر داشت که فشارها و برخوردهای قهر آمیز غیر از بن بست هایی که مستقیمن ایجاد می کند به طور غیر مستقیم فضای نقد و تحلیل را محدود می کند و رویکرد خودسانسوری و محافظه کاری را تقویت.
البته نباید فراموش کرد که رویکرد نقادانه صرفن در تقابل با مسئولین و نهادهای اداری نیست گاهی برخی از رفتارهای جمعی و خواست های غیر متعارف در ارتباط با مسئولین و نهادها هم مستلزم نقد صریح و تحلیل ژرف کاروانه است از سوی رسانه ها، به هر حال مدیران باید قلبن باور کنند که رسانه ها رکن چهارم دموکراسی هستند نه چرخ پنجم بروکراسی.

گناباد با توجه به موقعیت جغرافیایی و وضعیت جمعیتی شرایط بسیار ویژه ای دارد کمیت رسانه ها در این شهرستان به نسبت جمعیت شاید بسیار کم نظیر باشد لذا این وضعیت شرایط خاصی برای رسیدگی به مسایل ومشکلات این طیف ایجاب می کند البته تلاش هایی برای احیاء و فعال کردن کانون خبرنگاران انجام شده آقای اسماعیل پور و آقای کاظمی عزیززحماتی کشیده اند اما به هر حال به نظر می رسد در حال حاضر ظرفیت های لازم برای پیگیری مطالبات و رسیدگی به مشکلات خبرنگاران و رسانه ها در این مجموعه وجود نداشته باشد که دلایل زیادی  دارد از جمله ضعف پشتوانه و خلأهای قانونی برای حمایت و پیگیری مسائل.

پیشنهاد این است که یک واحد رسیدگی به مشکلات و مسائل خبرنگاران  ورسانه های محلی  حداقل به صورت غیر متمرکز در فرمانداری تشکیل شود بسیاری از مشکلات رسانه ها با بخش خصوصی و دولتی نیاز به طرح دعوای حقوقی و قضایی ندارد و با هدایت یک مرجع قانونی و تعاملات درون سازمان قابل حل است.
نکته ی دیگری که بسیار حائز اهمیت است این است که با توجه به فرهنگ رو به تکامل روزنامه خوانی حمایت از نشریات مکتوب و سایر رسانه های محلی در حقیقت کمک مستقیم به رشد جریان توسعه ی فرهنگی در شهرستان است همه واقفند که توسعه ی فراگیر و پایدار بنیادی ترین اصل در تعامل و ترقی یک جامعه است واقعن چه ابزاری اساسی تر می تواند از رسانه های جمعی در بحث توسعه ی فرهنگی نقش آفرینی کند؟ آیا فرایند توسعه ی فرهنگی و به تبع اقتصادی و توسعه عمرانی جز از رهگذر ارتقاء سطح آگاهی ها و فرهنگ عمومی و جلب مشارکت مردمی و اعتماد سازی و طرح مسائل و ضرورت ها و اولویت ها و مطالبات که همه جزء کارکردهای رسانه ها هستند امکان پذیر است؟ در حال حاضر چند هزار نفر از گنابادی های پراکنده در سراسر ایران از طریق نشریات مکتوب و سایت های خبری و به طور کلی محصولات فرهنگی تولیدی خبرنگاران فعال در شهرستان با زادگاهشان در ارتباطند؟ و پیگیر مسائل شهرستان؟

نقشی که این رسانه ها می توانند در همگرایی منطقه ای و تقویت حساسیت های مثبت ناسیونالیستی و ترغیب مردم به مشارکت بیشتر در فرایند توسعه شهرستان ایفا کنند انکارناپذیر است و این دقیقن نقش متمایز و متفاوت رسانه های بومی در مقایسه با رسانه هایی است که در سطح کلان فعالیت می کنند و کمتر از چنین کارکردی برخوردارند بنابراین تقویت و حمایت از رسانه ها در حقیقت حمایت مستقیم از جریان توسعه همه جانبه است.

در مبحث ارتقاء فرهنگ عمومی هم با توجه به این که ما بالاخره در یک شهرستان نسبتن محروم و کوچک زندگی می کنیم به طور جزء می توانیم به کارکردهای مهم رسانه های بومی در مباحث آگاهی بخشی، فرهنگ پذیری، تقویت هنجارها و زدودن ناهنجاری ها اشاره کنیم.
نکته ی دیگر این است که بحث حمایت ازرسانه ها از چه مجرا و چگونه انجام گیرد؟ مقصود ما از ضرورت حمایت حمایت مالی مستقیم نیست به گونه ای که استقلال و شیوه ی عمل رسانه ها مخدوش شود بلکه باید به همان دلایل مذکور بستری فراهم شود تا از ساز و کارهای صحیح و مناسبات واقعی و منطقی هزینه ی تداوم فعالیت رسانه ها تامین شود به عنوان مثال درک این نکته که درج آگهی و رپرتاژ در بنرهای تبلیغاتی سطح شهر یا مثلن بیلبوردهای شهرداری و تلویزیون شهری اگر حتی دارای ارزش تبلیغاتی یکسان با درج همان آگهی در یک نشریه مکتوب یا سایت خبری محلی باشد قطعن دارای اهمیت و اثرات و تبعات فرهنگی یکسان نخواهد بود در حقیقت حمایت از تداوم حیات اقتصادی یک رسانه ی فرهنگی با کارکردهای فراوان مذکور هم هست یا همان طور که اشاره شد تمیز دادن میان نقش تبلیغاتی یک رسانه و ضرورت حفظ نقش حرفه ای و رسانه ای آن حمایت این است که اداره محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال یک دوره ی کارگاه آموزشی خبرنگاری مقدماتی و خبرنگاری پیشرفته را برگزار کند یک جشنواره مطبوعات و رسانه ها را راه اندازی کند که باز در واقع کمک به همان جریان توسعه فرهنگی است
درباره ی کارکردهای فرعی رسانه ها نیز باید با تامل نگریسته شود گاهی ممکن است مطلب و یا گزارشی چاپ شود یا مطالباتی که به شکل خواست یک جمع یا گروه درامده انعکاس یابد آن هم در شرایطی که آگاهی کامل در باره ی پیچیدگی های کار و موانع احتمالی یا مشکلات پشت پرده وجود ندارد و در چنین شرایطی ظاهرن حتی ممکن است موضوع مورد بحث به عنوان یک انتظار غیر متعارف یا خواست غیر منطقی نگریسته شود اما نباید این نکته را از نظر دور داشت که نفس طرح مطالبات این چنینی نیز موجب تخلیه روانی و یک حالت انبساط در جامعه می شود ضمن این که ابهامات ذهنی و سوال های خاموش مانده هم پاسخ داده می شوند به بیان دیگر رسانه فقط محل طرح موضوعات کاملا منطقی و درست و علمی و به جا نیست در حقیقت رسانه ها فرصت همگرایی دیدگاهها را فراهم می کنند که امر مبارکی است روشن است که “دوبیگانه ی همدرد ازدو خویش بی درد نزدیکترند”
بحث دیگر احساس وجود یک نهاد ناظر مستقل غیر رسمی است که رفتار اجرایی شخصیت ها و نهادها را رصد می کند نتیجه ی این رویکرد ایمنی بخشی و آرامش خاطر بیشتر برای مردم و اثرگذاری در حوزه ی عملکرد نهادهاست
همان طور که در سرآغاز مبحث اشاره شد ما با نارسایی ها و مشکلاتی روبرو هستیم به طور مثال یکی از مشکلات مشهود در خصوص رسانه های مکتوب شهرستان بحث نامنظم بودن دوره ی انتشار است باید عرض کنم که در دو سال گذشته تعرفه های پستی بیش از ۱۲ برابر و هزینه های چاپ و  کاغذ بیش از ۳ برابر شده است این در حالی است که که به دلیل مشکلات اقتصادی کشور توان و تمایل بخش خصوصی و اداری برای سفارش رپورتاژ که مهمترین منبع تامین کننده ی هزینه های انتشار نشریات است به شدت کاهش یافته است
دوستانی که در فضای مجازی و سایت ها فعالیت خبری می کنند و دوستانی که به طور آزاد به این حرفه مشغولند هم دشواریها ومشکلات عدیده ای دارند از جمله بحث بیمه‎ی خبرنگاران، نبودن پشتوانه‎ی مالی به علت عدم رغبت به سفارش آگهی تبلیغاتی در فضای مجازی و… اگر کسی در فضای مجازی و یا به شکل آزاد کار خبری می کند کار کردن او صرفن به انگیزه ی درونی شخصی و عشق و علاقه است و البته همگان انتظاردارند که خبرنگار با تعهد وصداقت وشجاعت کار کند اما فراموش می کنند که این دوستان حقوقی هم دارند که باید ادا شود وزمینه‎ی مساعدی برای فعالیت وتقویت انگیزه‎ها وحفظ رغبت وارتقا کیفیت ها در کار رسانه ای باید فراهم شود “احتیاج پرنده را از آسمان به زمین می کشاند”

مهدی رمضانی:سردبیر هفته نامه نامه گناباد

به نقل از گناباد۲۰