جلسه با فرماندار درون قنات زیبد

برای  همه مردم و جوانان زیبد خوشحال کننده بود وقتی فهمیدند فرماندار و رییس جهاد درون قنات رفته اند و  همانجا برای بررسی مشکلات قنات جلسه  گذاشته اند.  تجربه ای که واقعا آموزنده بود.

.

.

چند سالی است قنات زیبد مقهور از قهر طبیعت خشن شده و با خشکسالی ۱۵ ساله ای دست و پنجه نرم می کند که رمق را از روستاییان گرفته است. قناتی که با آبدهی حدود ۳ لیتر در ثانیه تنها بارقه حیات در بزرگترین روستای بخش کاخک گناباد را زنده نگه داشته است. در شرایطی که بیش از ۱۰ سال قبل سد خاکی زیبد که از بزرگترین سدهای شهرستان است زمین گیر خشکسالی شده و طراوت و محیط دلنشین آن را به برهوتی غم انگیز تبدیل کرده است.

از مجموع ۵۰۰ هکتار زمین زراعی و باغی زیبد تنها حدود ۱۵ هکتار باقی مانده که از دو قنات آبیاری می شود که یکی در حال خشکیدن و دیگری که قنات اصلی زیبد است و میانگین آبدهی آن در شرایط طبیعی بیش از ۳۵ لیتر در ثانیه بوده هم اکنون با کمتر از ۳ لیتر، شرمنده زمین هایی است که سرسبزی و خرمی خود را از آن طلب می کنند.

موضوع رسیدگی به وضعیت قنات اصلی زیبد بارها  پیگیری شده و مسئولین هم بویژه در چند سال اخیر هر سال اعتباری هر چند اندک به آن اختصاص می دادند که مرهمی بوده بر دل رنجور قنات.

گاهی هم که در روال اداری بحث مشکلی پیش می آمد آنچه که اطمینان ما را برای حل مشکل بدنبال داشت، حمایت های فرماندار محترم گناباد بود که با روی باز و جدیت مشکل گشایی می کرد. چندین بار نیز در سالهای قبل بهمراه سایر مسئولین شهرستان و متولیان قنات از روند اجرای کار در قنات بازدید نمودند.

اما این بار قضیه متفاوت شده بود. کارگران و مسئولین زیبد مأیوس از بی نتیجه بودن ادامه پیشکار قنات بودند و طرح توسعه قنات که توسط کارشناسان ارشد استان تهیه شده بود نیز اعتباری بالغ بر ۳۰۰ میلیون تومان می طلبید که به گفته مسئولین تأمین این مبلغ برای شهرستان دشوار بود. از سوی دیگر مسیر قنات نیاز به اصلاح داشت که نه اعتباری برای اینکار بود و نه رمق و امیدی برای روستاییان و جوانان روستا. فرماندار که بنظر می رسید خوب این قضیه را درک کرده پیشنهاد داد جلسه ای بمنظور بررسی مشکلات قنات در زیبد برگزار شود.

ساعت هفت و نیم صبح پنج شنبه ۱۷ شهریور قرار ما با بچه های شورای اسلامی، هیئت امناء قنات، مسئولین جهاد، امام جمعه محترم شهرستان و راننده فرماندار، منزل ما بود.

هفت و نیم همه آمده بودند و در مسیر رفتن به منزل، آقایان اکبری و ایرانی از شورا و هیئت امناء قنات زیبد شرحی از مشکلات قنات ارائه کردند و گفتند در شرایط فعلی علاوه بر بحث توسعه قنات موضوع اصلاح مسیر قنات نیز باید عملی شود. فرماندار که کنجکاوی اش بیشتر شده بود ترجیح داد بجای نشستن در خانه از نزدیک مظهر قنات و میزان آبدهی آن را مشاهده کند و مشکلات را در همانجا بشنود.

از پله های مظهر قنات پایین می رویم و در آن پایین توضیحات متولیان ادامه دارد. فرماندار اشاره ای می کند و درخواست چراغ قوه می نماید. از وی علت درخواست را می پرسم. می گوید قصد دارد به داخل قنات برود و از نزدیک شنیده هایش را تجربه کند.

تجربه ای که من اولین بار در رمضان گذشته کسب کردم . می گویم برای اینکار نیاز به لوازم و تجهیزات و لباس مناسب هست و درخواست کردم تا روز دیگری را برای اینکار اختصاص دهند.

فرماندار در کمال ناباوری و تعجب همه افراد آنجا که ۲۰نفری میشدندگام به آب مینهد وآقای مهندس جاهدی مدیر جهاد نیز با وی همراه میشود.درخواست کردیم تا حداقل لباس و چراغ قوه را برداریم بااندکی مکث ،از همسایه ها برایمان لباس کار وچراغ قوه هایی کم سو می آورند.آقای جاهدی ،فرماندار،حاج احمد قاینی از اعضای شورا و بنده پس از اینکه سفارش های امام جمعه محترم را میشنویم در قنات به راه می افتیم.برخی دیگر از دوستان نیز که تمایل داشتند بیایند پای به آب نهادند اما وقتی تاریکی دالان تنگ قنات را مشاهده کردند منصرف شدند.فرماندار قبل از رفتن از آقای قربانی مسؤل جهادکاخک می خواهد بهترین مقنی منطقه را در اسرع وقت پیدا کرده و جهت بررسی راهکارها به دنبال ما روانه کند. آقای مهندس جاهدی که درشت قامت تر هست و به سختی در داخل قنات با پیچ وتاب هایی که کم هم نیست به پیش می رود بدلیل تخصص در حوزه ی آبخیز داری و زمین شناسی توضیحاتی در طول مسیر می دهد وهمچنان به جلو می رویم.

در میانه راه قنات دو رشته میشود.مسیری که یکبار تجربه عبور ازآن را دارم در پیش میگیریم وبه هر سختی بود به انتها می رسانیم وبرمیگردیم.خستگی در چهره همه نمایان است اما فرماندار بر خلاف بعضی از ما که شاید پشیمان از آمدن بودیم علیرغم خستگی وعرق زیاد علاقه مند است دیگر مسیر قنات راهم ببیند. مسیری که شرح وقایع خطرناک آنرا  از قدیمی ها شنیده بودم.در همین نقطه آقای کارگر مقنی وخبره قنات را می بینم که همزمان با ما به آنجا رسید. ما  در مسیر جدید و او در مسیر دیگر حرکت می کنیم.مسیر جدید که همان مسیر اصلی قنات است بسیار وحشتناک تر از آن چیزی بود که شنیده بودم.کم کم کمر خم رفتن ما تبدیل به نشستن شده وبه سختی می رویم.از شدت وحشت در داخل قنات تاریک ،با سنگ های بزرگ و آویزان از بالا که هر لحظه احتمال داردواریز کند و به سرمان بخورد هرچه ورد و دعا بلد بودم خواندم تا به سلامت برسیم.

عجیب است هر چه پیش میرویم وخستگی بیشتری بر ما عارض  میشود،فرماندار علاقه و رغبتش برای رفتن بیشتر می شود. دالان قنات باریک و کوتاه تر می شود و مجبوریم سینه خیز ادامه مسیر دهیم . حالتی که سرت از بالا با سقف قنات برخورد می کند وچانه ات به آب قنات می خورد. امکانش هست با همان آب اندک در داخل قنات گیر کنی و غرق شوی. تازه متوجه می شوم که فرماندار کلاهش را به آقای جاهدی داده و سرش که بر عکس ما مویی هم برای حفاظت ندارد مدام به سقف قنات می خورد.

به هر زحمتی بود این مسیر را به انتها می رسانیم و در شرایطی که امکان عقب گرد بسیار سخت است مسیر برگشت را در پیش می گیریم. به محل تلاقی دو رشته که می رسیم آقای کارگر را میبینیم که منتظر ما نشسته است.

فرماندار می گوید جلسه بررسی راهکارهایی که می تواند به اصلاح مسیر قنات کمک کند را در همین جا برگزار می کنیم. آقای جاهدی و من توضیحاتی می دهیم و آقای کارگر هم که خبره کار است پیشنهاداتش را ارائه می کند.

فرماندار هم نتیجه کار را شروع کار از فردا اعلام می کند و قرار شد آقای کارگر بعنوان استادکار و کارگرانش را هم ما تأمین کنیم. فرماندار در جلو و ما هم بدنبال او به راه می افتیم. فرماندار مدام از انسان هایی یاد می کند که صدها و هزاران سال پیش این شاهرگ حیات را برای ما ایجاد کرده اند و ما حتی توان نگهداری آنرا نداریم.

ذهنش بدجوری مشغول است ، ذهن من هم که بار اول رفتن به قنات بدنبال پاسخ به این سوالات بود این بار علاوه بر اینها پاسخ این سوال را جستجو می کند که چه عاملی فرماندار و نماینده عالی دولت در شهرستان را به این واداشته که با اطلاع از هر گونه حادثه ناگوار احتمالی که هر لحظه امکان وقوعش بود این مسیر صعب العبور و خطرناک که بعد متوجه شدم حتی مقنی ها هم از رفتن به آن قسمت خراب مسیر احساس خطر می کردند و نمی رفتند با اشتیاق طی می کرد؟

خدا را شکر به مظهر قنات می رسیم و جمعی از مردم و مسئولان را می بینم که به استقبالمان آمده اند. عقربه ها ساعت یازده و نیم را نشان می دهند یعنی ما حدود ۴ ساعت را داخل قنات بودیم؟

خستگی بشدت بر من غلبه کرده و آنچه آرام و امیدوارم می کند لبخندهای سرشار از شوق خدمت به مردم است که بر چهره خیس از آب و عرق فرماندار گل انداخته و همان روحیه ای را در او احساس می کنم که بارها در جلسات با مسئولین از او می شنیدم که به مدیران توصیه می کند : «روحیه جهادی را در خود تقویت کنید» و اینبار آنرا از نزدیک لمس می کنم.

در روشنایی بیرون قنات لباس های پاره فرماندار که حاصل برخورد او با بدنه دالان تنگ قنات و سنگهای تیز بیرون زده از کناره آن بود و زخم های سرش که در اثر برخورد با سقف قنات ایجاد شده بود شرمنده ام می کند.

آری از دو روز بعد اصلاح مسیر قنات آغاز شد و بعد از چند روز کار نتیجه بخش به اتمام رسید. نتیجه آن علاوه بر یک و نیم لیتری که به آب قنات اضافه شد، انقلابی بود که در روحیه مشارکت و خدمتگزاری در من،جوانان و مردم زیبد ایجاد کرده بود.

تعریف فرماندار گناباد را برای بار اول از پدرم که خود در اوایل تشکیل سپاه توسط محمد صفایی گزینش شده بود بارها شنیده بودم و حاج محمد صفایی دوران انقلاب و دفاع مقدس را آنچنان وصف می کرد که نمونه های آنرا  از کمتر کسی دیده بودم. آنچه فرماندار به من و جوانان امثال من آموخت بسیار بزرگتر و والاتر  از اصلاح یک مسیر در قنات یا افزایش آبدهی آن بوده بلکه اصلاح یک نگاه در خدمت به مردم و افزایش و تقویت روحیه مشارکت و روحیه جهادی بود که لازمه خدمتگزاری است.

این یقین را هم دارم که تأمین ۳۰۰ میلیون تومان توسط مسئولین شهرستان و استان برای قنات روستایی که مرکز دهستان است و لقب بزرگترین روستای بخش و روستای نمونه استان را به همراه دارد در صورتی که این  روحیه جهادی و انقلابی را داشته باشند امکانپذیر است. چرا که با اجرای طرح توسعه قنات که مورد تأیید  کارشناسان است و قنات را به منابع غنی آب متصل می کند، زیبد زنده تر از گذشته و زیبدی ها امیدوارتر از  قبل با پشتکار و تلاش خود آینده ای زیبا را برای سرای زندگی خود رقم خواهند زد. انشاء ا…

نگارش: جعفر محمدی – دهیار زیبد

.

.

.

.

خبرهای مرتبط:

ذکر زیبای زیبد

.