چراغ کم سوی سفالگری در گناباد
گزارشی از وضعیت حال سفال گری در شهرستان
ره آورد سفر روزنامه خراسان 1386/04/17
سفال «مند» گناباد یکی از دست ساخته های بسیار باارزش هنرمندان این خطه است که هنوز هم نمونه های بسیاری از آن را می توان در منازل شهروندان خراسانی یافت.سفالگری را در دیار گناباد پیشینه ای ۵ هزار ساله است و همچون تمدن های عصر خود از شیوه ای یکسان در ساخت پیروی می کند.در موزه مردم شناسی گناباد با سفالگری در این منطقه و نمونه هایی از کارهای سفالگران آشنا می شوم. تنوع این هنر دستی و ذوق هنرمندان خوش سلیقه گنابادی مرا وادار می کند تا به تهیه گزارشی از این هنر دستی بپردازم...
سفال «مند» گناباد یکی از دست ساخته های بسیار باارزش هنرمندان این خطه است که هنوز هم نمونه های بسیاری از آن را می توان در منازل شهروندان خراسانی یافت.سفالگری را در دیار گناباد پیشینه ای ۵ هزار ساله است و همچون تمدن های عصر خود از شیوه ای یکسان در ساخت پیروی می کند.در موزه مردم شناسی گناباد با سفالگری در این منطقه و نمونه هایی از کارهای سفالگران آشنا می شوم. تنوع این هنر دستی و ذوق هنرمندان خوش سلیقه گنابادی مرا وادار می کند تا به تهیه گزارشی از این هنر دستی بپردازم...
سفال، چینی سنتی
«ترابی» از استادان سفالگری که امروز عهده دار تدریس در کلاس های میراث فرهنگی گناباد است درباره اهمیت سفال و جایگاه آن در میان مردم می گوید: در شهرستان گناباد سفال با نام «مند» شناخته می شود و آن چنان که از نام آن برمی آید این سفال در یکی از روستاهای گناباد موسوم به روستای مند تولید می شود. به گفته وی سفال مند با مصالح و تزئینات متفاوت به شکل پدیده ای نوظهور از اواخر قرن یازدهم هجری در مند رایج شده و با سفال های میبد یزد، اصطهبان فارس و شهرضای اصفهان شباهت بسیار دارد.
او با اشاره به این که کار اصلی سفال گناباد به نام چینی سنتی به بازار عرضه می شده است، می گوید: برای ساخت این محصول، سنگ چخماق به صورت آسیاب دستی نرم و سپس تبدیل به گل می شود. وی به استقامت این سفال در حد چینی اشاره کرد و افزود: این سفالینه ها در کوره ها تا ٠٠٨ درجه حرارت می بینند.«ترابی» مقرون به صرفه بودن، زودتر ساخته شدن و تنوع در تولید را از دلایل روی آوردن سفالگران به تولید سفال های رسی دانست و تصریح کرد: یکی از مشکلات این صنف نقاشی های زیاد بر روی ظروف و هزینه بالای آن است چرا که ما از رنگ های طبیعی و مخصوص استفاده می کنیم ولی در نقاط دیگر کشور سفالگران از رنگ روغن برای این کار استفاده می کنند.
این استاد سفالگری که از سوی اداره میراث فرهنگی و صنایع دستی گناباد موظف شده است ٢ نفر را در این رشته تربیت کند و به عنوان استاد تحویل دهد، می گوید: هر هنری ظرافت و حساسیت های خاص خود را دارد و سفالگری نیز از جمله مشاغلی است که دنیایی از تنوع دارد و تنها علاقه است که می تواند سفالگر را تشویق کند تا از «گل» انواع و اقسام ظروف و سفالینه ها را تولید کند.
٠٢١ کارگاه دیروز
وی درباره گذشته این هنر در دیار گناباد می گوید: روزگاری در مند ٠٢١ کارگاه سفالگری فعال بود ولی الان تعداد آن ها به حداقل رسیده است و افراد زیادی که از این راه امرار معاش می کرده اند اکنون بیکار هستند. وی می افزاید: ما جد اندر جد سفالگر بوده ایم و سعی کرده ایم چراغ این هنر در گناباد روشن بماند. وی که سرگرم آموزش فرزندش است می گوید: او از ٨ سالگی در کنارم بوده و با کار آشناست ولی حرفه ای کار نکرده است و حالا در حال آموزش حرفه ای او هستم.وی که به ادعای خودش در صورت آماده بودن گل و بودن یک کارگر کنار چرخ قادر است روزانه ٠٠۵١ پیاله، ٠٠٧ کاسه آبگوشت خوری یا ٠٠٨ بشقاب را تولید کند، می گوید: سفال های آماده شده پس از خشک شدن درون کوره قرار می گیرد تا پخته و سپس رنگ یا لعاب داده شود.
از «ترابی» علل رکود این صنعت دستی و هنر کهن را جویا می شویم. او می گوید: علت تعطیلی کارگاه های سفالگری باصرفه تر شدن سایر کارهاست، بسیاری از سفالگران ما با تغییر این شغل به خرید کامیون روی آورده و امروز پشت کامیون می نشینند و برخی هم در کوره های آجرپزی کار می کنند. آن ها که سرمایه ای داشته اند به کارهای دیگر روی آورده و آن ها که مانده اند ،سرمایه ای نداشته اند. به گفته وی سفالگری زیاد اقتصادی نیست ولی در یکی دو سال اخیر اهمیت دادن مردم به این هنر سبب شده ا
او با اشاره به این که کار اصلی سفال گناباد به نام چینی سنتی به بازار عرضه می شده است، می گوید: برای ساخت این محصول، سنگ چخماق به صورت آسیاب دستی نرم و سپس تبدیل به گل می شود. وی به استقامت این سفال در حد چینی اشاره کرد و افزود: این سفالینه ها در کوره ها تا ٠٠٨ درجه حرارت می بینند.«ترابی» مقرون به صرفه بودن، زودتر ساخته شدن و تنوع در تولید را از دلایل روی آوردن سفالگران به تولید سفال های رسی دانست و تصریح کرد: یکی از مشکلات این صنف نقاشی های زیاد بر روی ظروف و هزینه بالای آن است چرا که ما از رنگ های طبیعی و مخصوص استفاده می کنیم ولی در نقاط دیگر کشور سفالگران از رنگ روغن برای این کار استفاده می کنند.
این استاد سفالگری که از سوی اداره میراث فرهنگی و صنایع دستی گناباد موظف شده است ٢ نفر را در این رشته تربیت کند و به عنوان استاد تحویل دهد، می گوید: هر هنری ظرافت و حساسیت های خاص خود را دارد و سفالگری نیز از جمله مشاغلی است که دنیایی از تنوع دارد و تنها علاقه است که می تواند سفالگر را تشویق کند تا از «گل» انواع و اقسام ظروف و سفالینه ها را تولید کند.
٠٢١ کارگاه دیروز
وی درباره گذشته این هنر در دیار گناباد می گوید: روزگاری در مند ٠٢١ کارگاه سفالگری فعال بود ولی الان تعداد آن ها به حداقل رسیده است و افراد زیادی که از این راه امرار معاش می کرده اند اکنون بیکار هستند. وی می افزاید: ما جد اندر جد سفالگر بوده ایم و سعی کرده ایم چراغ این هنر در گناباد روشن بماند. وی که سرگرم آموزش فرزندش است می گوید: او از ٨ سالگی در کنارم بوده و با کار آشناست ولی حرفه ای کار نکرده است و حالا در حال آموزش حرفه ای او هستم.وی که به ادعای خودش در صورت آماده بودن گل و بودن یک کارگر کنار چرخ قادر است روزانه ٠٠۵١ پیاله، ٠٠٧ کاسه آبگوشت خوری یا ٠٠٨ بشقاب را تولید کند، می گوید: سفال های آماده شده پس از خشک شدن درون کوره قرار می گیرد تا پخته و سپس رنگ یا لعاب داده شود.
از «ترابی» علل رکود این صنعت دستی و هنر کهن را جویا می شویم. او می گوید: علت تعطیلی کارگاه های سفالگری باصرفه تر شدن سایر کارهاست، بسیاری از سفالگران ما با تغییر این شغل به خرید کامیون روی آورده و امروز پشت کامیون می نشینند و برخی هم در کوره های آجرپزی کار می کنند. آن ها که سرمایه ای داشته اند به کارهای دیگر روی آورده و آن ها که مانده اند ،سرمایه ای نداشته اند. به گفته وی سفالگری زیاد اقتصادی نیست ولی در یکی دو سال اخیر اهمیت دادن مردم به این هنر سبب شده ا
بازدید: 540
دیدگاه ها