گزارشی از متن و حاشیه‌های سفر خاتمی به شیراز

گزارشی از متن و حاشیههای سفر خاتمی به شیراز سرانجام ساعت ۱۴ و ۵۰ دقیقه پنجشنبه ۱۵ اسفند اولین سفر سیدمحمد خاتمی بعد از اعلام کاندیداتوری آغاز شد. سفری که مقصدش شیراز و پایانش بوشهر است. مسافران پرواز ۱۳۵۶ هواپیمایی آسمان هنگامی که از پلکان هواپیمای فوکر ۱۰۰ هوایپمایی آسمان به داخل هواپیما میآمدند لبخندی بر چهره آنها نقش میبست و شور و شوقی وصفناپذیر در آنها دیده میشد، چراکه سیدمحمد خاتمی رئیس جمهور همیشه محبوب ایرانیان در ردیف اول نشسته بود و به مانند همیشه لبخندی بر چهره داشت. پرواز قرار بود ساعت ۱۴ انجام شود اما علیرغم آنکه هواپیما زودتر از موعد هم از شیراز به سمت تهران حرکت کرده بود، سوختگیری هواپیما با دو ساعت تاخیر انجام شد؛ دلیل تاخیر هم همین شد و خلبان نیز دو بار از این بابت از مسافران عذرخواهی کرد. پرواز به مقصد شیراز آغاز شد، شهری که خاتمی ساعتی بعد از ورود، آن را شهر عشق خواند و گفت که اگر اختیار داشت که یک نقطه در جهان برای زندگی انتخاب کند آن شیراز خواهد بود. حجج اسلام محمد مقدم، سیدعبدالواحد موسوی لاری، سیدمحمد رضوی و حسن سینکی به همراه برخی از اعضای دفتر خاتمی و نیز خبرنگاران و تصویربرداران برخی رسانهها هم او را همراهی میکردند. در حین پرواز، خاتمی قرآنی از یکی از مسافرین را به رسم یابود امضا کرد و تنی چند از مسافران برای خاتمی نامه نوشتند و البته این همه حاشیههای سفر نبود. حاشیههای اصلی زمانی بود که هواپیمای حامل خاتمی و همراهانش در فرودگاه شهید دستغیب، ساعت شانزده به زمین نشست. از همان هنگامی که از پلکان پایین میآمدی صدای صدها نفر از مردم را میشنیدی که فریاد میزدند خاتمی پاینده رئیس جمهور آینده، سلام بر خاتمی درود بر خامنهای، آزادی اندیشه بیخاتمی نمیشه با ورود خاتمی به سالن استقبال، فریادها و شعارها جانی دیگر گرفت. نیروهای انتظامی حاضر در فرودگاه هر چه کردند که راهی باز کنند تا خاتمی به میان مردم مشتاق برود، جمعیت آنقدر به هم فشرده بود و آنقدر شور و شوق بر فضا حاکم بود که این امکان فراهم نشد. خاتمی بالای میزی رفت و از همان جا چنددقیقهای به ابراز احساسات مردمی که تنها یک دیوار شیشهای حایل میان او و مردم شده بود پرداخت، برخی اصرار داشتند که خاتمی از در دیگری از فرودگاه خارج شود، اما رئیس دولت اصلاحات مصر بود که از همان راه به میان مردم برود و سرانجام نیز اینچنین کرد. جمعیت نه جوان بود نه پیر، نه زن بود نه مرد، چراکه همه بودند از هر قشر و صنف و سنی به استقبال خاتمی آمده بودند. جمعیت نه دهها که صدها بود، صداها و شعارها نه لرزان بود که محکم و قاطع بود، نور امید نه کمرنگ که پرفروغ بود. هر کسی تلاش داشت تا خود را به خاتمی برساند و به او سلامی بکند، دیداری با مردی که هشت سال سکان دولت را در اختیار داشت و سیمایش که سالهاست از سیما پخش نمیشود را ببیند. باز هم این پایان ماجرا نبود، هنگامی که خاتمی و همراهانش به سمت ورزشگاه شهید دستغیب حرکت کردند، دهها خودرو او را همراهی میکردند. دوستی گفت محبوبیت واقعی را الان میشود فهمید، چراکه نه وعده شام و ناهاری در کار بود و نه صداوسیما و دستگاههای دولتی برای استقبال بسیج شده بودند، نه صداوسیما تبلیغ میکرد و نه مدارس برای او تعطیل شده بود. چند بنری هم که اصلاحطلبان در شهر زده بودند تنها دو ساعت بعد از نصب توسط گروهی موتورسوار پاره شدند. بنرهایی که روی آن نوشته شده بود خاتمی حتما میآید. یکی از دوستان خبرنگار شیرازی، اساماسی را نشانم داد که از شب قبل به هزاران نفر از مردم شیراز ارسال شده بود با این مضمون که سخنرانی پنجشنبه خاتمی لغو شده است و به شنبه ساعت ۴ بعدازظهر موکول شده است! بارها تیم حفاظت و همراهان رئیس دولت اصلاحات مسیر را تغییر دادند تا آرامش و نظم شهر به دلیل خیل جمعیت مشتاقی که با خودرو و موتور، خاتمی را تا ورزشگاه شهید دستغیب همراهی میکردند بر هم نخورد. سرانجام ساعت هفده و پانزده دقیقه بود که خاتمی وارد محل سخنرانی، واقع در یکی از محلات محروم شیراز شد، صدایی کرکننده از سالن به گوش میرسید. خبرنگاران پشت در مانده بودند، به هر زحمتی بود با تاخیر وارد محوطه ورزشگاه شدند، سالن سرپوشیده ورزشگاه برای ایستادن جایی نداشت و خبرنگاران با مشقت فراوان توانستند وارد آن شوند. شعارها تمام نمیشد و جمعیتی که بین ۱۰ تا ۱۳ هزار نفر در سالن تخمین زده میشد شعار میدادند ابوالفضل علمدار خاتمی را نگهدار، هم سیدی هم نوری حتما رئیسجمهوری، خاتمی خاتمی، تو نور چشم مایی، خاتمی پاینده رئیس جمهور آینده و خاتمی خاتمی، حمایتت میکنیم. پلاکاردها و شعارهای عشایر فارس هم کاملا به چشم میآمد، شعاری همچون خوش گلدینگ، صفا گتردینگ آفا سید. جمعیتی حدودا ۱۵هزار نفری هم در بیرون از سالن و در خیابانهای اطراف ورزشگاهها به استقبال خاتمی آمده بودند که به دلیل محدودیتهای موجود نتوانستند به داخل ورزشگاه وارد شوند. خاتمی در میان هیاهو و شعارها، سخن را آغاز کرد و هنوز یک دقیقه از آغاز سخن نگذشته بود که حجتالاسلام مصباحی، پیرمرد هشتاد و چند ساله امروز و مشهورترین واعظ شیراز در سالهای گذشته، مبارز زمان دکتر مصدق و سالهای ۴۲ و ۵۷ که به دلیل ازدحام جمعیت پشت درب مانده بود آمد و به گرمی به خاتمی سلام کرد و خاتمی نیز او را به گرمی در آغوش گرفت و با او روبوسی کرد. مقمه سخن خاتمی با اشارهای به شهادت حضرت امام حسن عسگری(ع) بود این مناسبت را به حضرت مهدی(عج) تسلیت گفت و تاکید کرد که ظهور مهدی موعو
د موجب تشکیل جامعهای میشود که در آن آزادی و عدالت حکمفرماست، میانه سخنان با توصیف شیراز بود و با تاکید بر جمهوریت به همراه اسلامیت و تلاش برای حفظ درخت تنومند انقلاب و پایانش تاکید بر حفظ اخلاق و هشدار نسبت به اضمحلال اخلاق در جمهوری اسلامی و حاکم شدن شعارزدگی بر جامعه. سخنرانی ۲۰ دقیقهای خاتمی که به پایان رسید، علیرغم آنکه یکی از مسئولان اصرار شدیدی بر آن داشت که خاتمی به شاهچراغ نرود، رئیس جمهور سابق کشورمان عزم زیارت حرم کرد و به شاهچراغ رفت. از همان ابتدا هزاران نفر از مردم مشتاق او را در بر گرفتند و او نیز به راحتی و بدون ترسی و واهمهای درحالیکه خودرو در حال حرکت بود از خودرو روباز ایستاده به ابراز احساسات مردم پاسخ میداد؛ مسیر ۱۰ دقیقهای بیش از یکساعت پیمودنش به طول انجامید و جوانان بسیار با پای پیاده خودروی خاتمی را همراهی میکردند. خاتمی به شاهچراغ که رسید، حرم حضرت شاهچراغ در شب شهادت امام حسن عسگری(ع) مملو از جمعیت بود و صدها نفر از جمعیت مشتاق خاتمی نیز او را همراهی میکردند. همزمان با ورود خاتمی به صحن زائران نیز به ابراز احساسات پرداختند و شعارهایی در حمایت از خاتمی سردادند. خاتمی اما ترجیح داد که از ابتدای صحن به زیارت حضرت احمدبنموسی(ع) بپردازد تا برای زائران مشقت و سختی به وجود نیاید. بعد از آن، رئیس جمهور سابق کشورمان به هتل پارس رفت و ساعتی بعد از ورود، رودرو با خبرنگاران استان فارس با این مقدمه که از افتخارات دوران اصلاحات، توسعه مطبوعات محلی از حیث کمی و کیفی است نشست و به سئوالات فراوان آنها پاسخ داد. در این نشست مطبوعاتی صمیمی خاتمی نام هر رسانه و خبرنگارش را مینوشت و از آن خبرنگار با اسم تشکر میکرد و به سئوالش جواب میداد، جوابهایی که به قول خودش طولانی و پنجنمرهای بود و نه تستی. هنگامی که از خاتمی در مورد تاثیر احزاب در نهادینه شدن مردمسالاری دینی سئوال شد، سکوت خود را در قبال بیمهری برخی مسئولان و رسانههای دولتی نسبت به خود شکست و گفت داشتن رسانههای آزاد و مستقل در این راه مهم تر از هر چیزی هستند و البته بنده به عنوان فردی که هشت سال رئیس جمهور کشور بودم حتی یک رسانه در اختیار ندارم، به لطف تکنولوژی آیتی و آیسیتی فضای مجازی اوضاعش متفاوت است، اما روزنامه و نشریه چیز دیگری است. رسانه ملی هم که از امکانات ملی استفاده میکند. متاسفانه بیشتر نگاه جناحی و باندی بر آن حاکم است تا فضایی ملی و شاید خوب باشد که در بازنگری قانون اساسی در این رابطه تدبیری اندیشیده شود که همگان به طور مساوی از رسانه صوتی و تصویری بهرهمند شوند و یا تغییر و تحولی در این رسانه شکل بگیرد که واقعا ملی عمل کند. بنا بود مصاحبه راس ساعت بیست و یک و چهل و پنج دقیقه پایان یابد اما سئوالات مکرر خبرنگاران و تاکید خاتمی بر اینکه خبرنگاران شهرستانهای دیگر هم سئوال بپرسند و خانمها نیز از حق سئول محروم نشوند مدت زمان مصاحبه مطبوعاتی را حدود نیم ساعت تمدید کرد. بارها در طول این مصاحبه خاتمی به شوخی و خنده با خبرنگاران میپرداخت؛ با دقت همه سؤالها و اسامی خبرنگاران را یادداشت میکرد، در پایان جلسه خاتمی به شوخی گفت که این اسامی را برای آن مینویسد تا در شب اول قبر اینها را نشان بدهد و بگوید که به سؤالات این بندگان خوب خدا پاسخ داده است. خبرنگاری از خاتمی خواست تا نظر او در این مورد که شیراز شهر اصلاحات است را تائید کند و خاتمی گفت به نظر من شیراز پایتخت فرهنگی ایران است و من این شهر را بسیار دوست دارم، اگر اختیار داشتم که جایی را برای زندگی در دنیا انتخاب کنم، قطعا انتخاب اولم شیراز بود، چراکه علاقه زیادی به این شهر، مردمش و تاریخش دارم. خاتمی در میانه پرسش و پاسخها با ارائه آمار به نقد عملکرد اقتصادی دولت نهم پرداخت و البته تاکید کرد که از نظر او این دولت حسن نیت دارد و میخواهد برای مردم کار کند، اما کمتوجهی به نظرات کارشناسان و برنامه چهارم توسعه و سند چشمانداز بیستساله، موجب شده که بسیاری از زیرساختها آسیب ببیند. خبرنگاری به هشدار خاتمی در خصوص اضمحلال اخلاق اشاره کرد و از او توضیحات بیشتر خواست و راهکار مقابله با آن را جویا شد. خاتمی گفت که دروغ بد است اما دروغ حاکمان بسیار بد است، فریبکاری بد است و فریبکاری حاکمان بسیار بد است، نباید به مردم دروغ گفت و ریاکاری کرد، نباید گزافه گویی کرد و حتی اگر موقعیت به گونهای بود که مسئولی به خاطر مصالح کشور نمیشد راست بگوید، باز هم نباید به مردم دروغ بگوید و متاسفم از اینکه بداخلاقیها در جمهوری اسلامی در حال رواج است و حتی برخی بداخلاقی امروز به عنوان یک کار ارزشی به حساب میآید. خبرنگاری از رئیس جمهور سابق کشورمان در مورد سلامت انتخابات پرسید و خاتمی با انتقاد از برخی رویهها گفت که رهبری، مراجع و علما باید به لحاظ شرعی به دستاندرکاران انتخابات تاکید کنند که سلامت انتخابات رعایت شود. یکی از خبرنگاران هم ضمن ستایش از پافشاری دولت نهم برای به دستآوردن انرژی هستهای در مورد مذاکره با آمریکا پرسید. رئیس موسسه بینالمللی گفتوگوی فرهنگها و تمدنها هم به ظرافت گفت که من در دوران مسئولیتم هنگامی که با جمعی از کارگزاران نظام خدمت مقام معظم رهبری رسیده بودیم، گفتم که تکنولوژی هستهای حق مسلم ماست و انرژی هستهای جزئی از تکنولوژی هستهای است، ضمن آنکه بخش عمدهای از دستاوردهای تکنولوژی هستهای که از ابتدای انقلاب شروع شد و در دولت آقای هاشمی هم برای آن زحمت کشیده شد، در دولت اصلاح
ات به صورت جدی به آن پرداخته شد و حداقل از لحاظ کیفی و هم کمی در دولت ما پایهگذاری شد و به ثمر نشست و در مورد مذاکره با آمریکا هم معتقدم مذاکره با این کشور اشکال ندارد، اما میشد صاحب تکنولوژی هستهای بشویم و پرونده ایران به شورای امنیت نرود. از خاتمی در خصوص برنامهاش برای اداره کشور سئوال شد و او به تلاشهای فراوان صورت گرفته در کارگروههای اقتصادی، سیاست خارجی و فرهنگی اشاره کرد و گفت که برنامههایش بعد از نیمه دوم فروردینماه سال آینده اعلام میشود. نکته پایانی سخنان خاتمی آن بود که بررسی و مقایسه میزان نقدپذیری دولتم با دولت فعلی و نیز عملکرد آنها را به مردم و رسانهها وا میگذارم. هنگامیکه خاتمی میخواست سالن را ترک کند خبرنگاری به آزار و اذیتها اشاره کرد و گفت که آقای خاتمی از این آزار و اذیتها نمیترسید؟ خاتمی خندید و گفت نه اتفاقا این آزار و اذیتها رایآور است. بعد از پایان اولین نشست خبری سیدمحمد خاتمی بعد از اعلام کاندیداتوری، خبرنگاران و حاضران معتقد بودند که سخنان امشب خاتمی متفاوت از حرفهای گذشتهاش بود. منبع: یاری