واژگان گنابادی

   سعی برآن داریم برای حفظ و نشر هر چه بیشتر فرهنگ بومی گنابادی هر از چند گاهی مجموعه لغاتی از خزانه سرشار واژگان گنابادی تقدیم همشهریان عزیز بنماییم. این بار لغات  میم ، نون ، واو.

 این لغات برداشتی است از کتاب  " ای خوش او روزا " که به طور خلاصه از واژنامه پایانی کتاب انتخاب شده است. شایان ذکر است این لغات  فقط لغاتی است که در کتاب بکار رفته است و نه مجموعه جامع و مانعی از واژگان محلی گنابادی

اگر فرصتی دست دهد در آینده مجموعه های دیگری از حروف منتشر خواهیم کرد.

حروف  میم ، نون ، واو

—————–
 مِپرُّن‌    meperron :  پرتاب‌ می‌کرد.
——————————–
 مِتُمْبَه‌  metomba :   (فعل‌ از تنباندن‌) می‌تنبد – روی‌ هم‌ می‌ریزد – خراب‌ می‌شود
 ——————————–
 مِجْری‌    mejri :   صندوقچه‌ کوچک‌
 ——————————–
 مُجْمعه‌    mojma'a :   سینی‌ مسی‌ بزرگ‌
 ——————————–
 مِجُول‌   mejul :   قاپ‌ – نوعی‌ وسیله‌ قمار بازی‌ از استخوان‌ گوسفند
 ——————————–
 مُچِّم‌   moccem :   من‌ چه‌ می‌دانم‌
 ——————————–
 مچه‌ خر   mace _xar :   خر ماده‌
——————————–
مِرِخْصی‌    merexsi :   می‌رقصید
 ——————————–
مَستُم‌    mastom :   می‌خواستم‌
 ——————————–
 مِشتی‌   maىti :   خوش‌ لباس‌
 ——————————–
 مِسکَه‌    meska :   کره‌
 ——————————–
 مُس‌ مُس‌    mos-mos :   مِس‌ مِس‌ ـ تأخیر و تعلّل‌ در کارها
 ——————————–
مَشوره‌    maىura :   ماسوره‌ای‌ از نی‌
 
——————————–
مَکُوْ   makow :   ماکو ـ جای‌ ماسوره‌ برای‌ بافندگی‌
 
——————————–
 مِلَچ‌    melac :   (نام‌ آوا) صدای‌ بوسه‌
 ——————————–
مَلَه‌    mala :   تخته‌ یا الوار بزرگ‌ و سنگینی‌ است‌ که‌ برای‌ صاف‌ کردن‌ زمینی‌ به‌ دنبال‌ گاو می‌بندند
 ——————————–
 مِم‌   mem :   می‌خواهیم‌
 ——————————–
 منْدَه‌    monda :   خسته‌
  ——————————–
 مُوْچ‌ کِیْ   muc-ki :   حرف‌ زد – صدا بر آورد
——————————–
 مُوْرِی‌    muri :   سوی‌ سفالی‌ کوچک‌ که‌ در جوی‌ کوچک‌ آب‌ قرار می‌گرفت‌.
 ——————————–
 مُولِک‌    mulek :   نخ‌های‌ تابیده‌ آغشته‌ به‌ روغن‌ که‌ جهت‌ روشنایی‌ روی‌ دیوار نصب‌ می‌شد
 ——————————–
 مُومَه‌    muma :   می‌آمد
 ——————————–
مَه‌ مَه‌    mama :   مادر
 ——————————–
 
 مَیستُم‌   mayestom :   می‌خواستم‌
 ——————————–
 مَیُمْ   mayom :   می‌خواهم‌
 ——————————–

نُچْ نُچْ   noc_noc :   (نام‌ آوا) صوتی‌ از سر افسوس‌ و حسرت‌
 ——————————–
 نخچِلِک‌    nexcelek :   نیشگون‌
 ——————————–
نَزْبُوْ   nazbu :   ریحان‌

 ——————————–
نکیّش‌ پِخ‌ مکی‌  nekeyى pex meki : دندانهایش‌ را نشان‌ می‌داد
 ——————————–
نِماشُم‌    nemہىom :   اول‌ شب‌
 ——————————–
نُودُرشُر   nowdorىor :   ناودان‌

——————————–
نِوَسَه‌    nevasa :   نوه‌
 ——————————–
 نون‌ گِندم‌ شکِم‌ فولادی‌      nun_e  gendom  ىegam_e fulہdi 
 نان‌ گندم‌ شکم‌ فولادی‌ می‌خواهد – ضرب‌ المثل‌ مشهوری‌ است‌ و در مورد کسانی‌ بکار می‌رود که‌ تازه‌ به‌ دوران‌ رسیده‌اند و دست‌ به‌ اعمال‌ خلاف‌ عرف‌ می‌زنند.
 ——————————–
 نَهلی‌   nahli :   تشک‌
 ——————————–
 نیفَهْ   nifa :   محل‌ بند زیر شلوار
——————————–
 و'اسْتُنْدُم‌   vہstondom :   گرفتم‌
 ——————————–
 وِاکِشِمْ    vہ-keىem :   باز کنیم‌
 ——————————–
 واگِل‌    vہgel :   درازبکش‌
 ——————————–
 وَتَه‌ رِخْ    va_tah rex :   پائین‌ ریخت‌
 ——————————–
 و تَسُنْدُم‌   va-tasondom :   خود را اذیت‌ کردم‌ – خود را هلاک‌ کردم‌
 ——————————–
 وَتَسیدِم‌    vatasidem :   از سرما مردیم‌ – از سرما هلاک‌ کردم‌
 ——————————–
 وَتَهْ خزی‌    va-tah  xezi :   نشست‌ و مهمان‌ شد – تلپ‌ شد
——————————–
 وَچَشْ د'اشتُم‌  vacaى   dہىtom :   زیر نظر داشتم‌
——————————–
 وَدْرِیّرِیدَهِ   va_der_perrida :   ورپریده‌
 ——————————–
 وَدِیْ کِردُم‌   vadi  kerdom :   پیدا کردم‌

 ——————————–
 وِراَوُرْدی‌    var_ہvordi :   لج‌ کردی‌
 ——————————–
  وَرْچ'اِْ   var-cہq :   آماده‌
 ——————————–
 وَرچُرکی‌  var-ceroki :  نشست‌ ـ چمباته‌ زد
 ——————————–
وَر چنار بالا کند  var-cenہr bہlہ koned  :    به‌ درخت‌ بالا کند – کنایه‌ از ترساندن‌ و وادار کردن‌ به‌ کار غیر ممکن‌
 ——————————–
 وَرخُو   var-xu :   عصبانی‌
 ——————————–
وَر خُوی‌   var-xuy :   عصبانی‌
 ——————————–
 وَر دِرِزگندم‌  var-darezgondom :   به‌ ناگاه‌ بیدارش‌ کردم‌ ـ از جا پراندم‌
 ——————————–
 وَرْدَرِزگی‌    varderzgi :   از مصدر «ور در زگیدن‌» از جا پرید ـ از خواب‌ پرید
 ——————————–
 ور دل‌ به‌ نیم‌ جو  var-del  be nim-jow : کنایه‌ از آدم‌ بی‌ خیال‌
 ——————————–
 وَردِلِش‌ ریمومِشَه‌        var-deleى reymu meىa :   دلش‌ آرام‌ می‌گیرد
 ——————————–
 وَرْرُفْتِیُمْ   var-rofteyom :   پاک‌ کرده‌ام‌- خالی‌ کرده‌ام‌
 ——————————–
 وَرْزِدَه‌  var-zeda :   خود را به‌ آن‌ راه‌ زده‌
 ——————————–
وِرْسَربِهُونه‌  var_ ser behuna :   بهانه‌گیری‌
 ——————————–
 ورسِرچلوک‌   var-ser-celok :   روی‌ پنجه‌ها نشستن‌ ـ چمباتمه‌
 ——————————–
 وَر سُلّیدَه‌ یم‌  var-sollidayem :   خیس‌ خورده‌ایم‌ ـ کنایه‌ از اینکه‌ مانند نان‌ خیس‌ خورده‌ وارفته‌ایم‌
 ——————————–
 وَرْ کَش‌ وُ رُوْ   var-kaى-o  row :   در رفت‌ و آمد
 ——————————–
 ور کِلِپُّندُم‌                      var-keleppondom :   می‌لمباندم‌ – می‌خوردم‌
 ——————————–
 وَرگُداز   var-godہz :   گداخته‌ ـ در حال‌ جوش‌
 ——————————–
 وَرْگُو   var- gu :   بگو
——————————–
 وَرلِک‌    var-lek :   ایستاده‌
 ——————————–
 ور مِپَخُّندُم‌  var-mepexxondom :  عصبانی‌ می‌شدم‌ – حالت‌ جنگ‌ و ستیز به‌ خود می‌گرفتم‌
 ——————————–
 وَرْمِتِکّی‌    var_metekki :   روی‌ پایش‌ بند نبود.
——————————–
 وَرْ مِجوشَهْ   var-mejuىa :   ناراحت‌ است‌ – جوش‌ می‌زند
  ——————————–
 وروغِ   var-vaq :   با سر و صدا – با جیغ‌ و داد
 ——————————–
 وَ رووُی‌ شدم‌   var-vuy ىedom :   سر و صدا راه‌ انداختم‌
 ——————————–
 وَرْهَم‌ مِجَوی‌  var_ham mejavi :   خود را می‌خورد
——————————–
 وَشُور مَکو  va-ىur mako :   خیرش‌ نکن‌
——————————–
ولِشتُمْ   valeىtom :   لیسیدم‌
 ——————————–
 وَلِنگُندُم‌   va-lengondom :   کنار رفتم‌
——————————–
 وُوه‌ مِزَه‌   vuh  meza :   داد و فریاد می‌زد (همراه‌ با گریه‌ مختصر)
 ——————————–
 وَهم‌ جُلُّنده‌  va ham jollonda :   (از سرما)خودش‌ را جمع‌ کرده‌
——————————–

خبرهای مرتبط

پاسداشت گویش محلی

لحظاتی با اسفندیار فیاضی