گبرهای دوست داشتنی
برای آنهایی که دلشان برای ایران باستان می تپد سوژه ی دلرباست. یک قبرستان قدیمی متعلق به خیلی دور که حالا طعمه دزدان عتیقه شده. قبرستان گبرها در کوی شرقی!
اگر هزاران بار از خیابان ناصرخسرو به خیابان بهار رفته اید و بارها در مسجد جامع شهر و مدرسه نجومیه عکس گرفته اید و خوشحال بوده اید که تاریخ در مشتان شماست، اشتباه کرده اید. در همان نزدیکی. شاید ۲ کیلومتری مسجد جامع وسط کلوت ها و مسیر سیل، یک قبرستان قدیمی وجود دارد که شواهد نشان می دهد یک قبرستانی باستانی است. تقاضا دارم ذهنتان به بهشت حسن و قبرستان محلی در ابتدای شهرک شهرجو نرود که مسیری اشتباه است.
این قبرستان باستانی که در کلام مردم محلی به قبرستان گبرها معروف است زمینی تپه مانند است ظاهری معمولی دارد و نشانی از سنگ گور هم در آن دیده نمیشود. زمین آن یک زمین کاملا سست است که با هر باران تندی ممکن است قسمتی از آن شسته شده باشد. با این وضعیت هر کسی نمیتواند آن را شناسایی کند ، باید قبرستان باز باشید!
مهمترین نشانه برای این قبرستان در حال حاضر ، ته مانده های یک هجوم وحشیانه توسط دزدان محترم میراث فرهنگی است. همان طوری که در عکس ها مشاهده می کنید چندین سال قبل چند نفر که گویا از مهد هنر و فرهنگ اصفهان هم بوده اند این محل را نشان کرده و در یک عملیات کاملا حرفه ای در روز روشن برخی مناطق را کنده و با یک حفاری ناشیانه گویا عتیقه هایی باستانی را سرقت نموده اند و برای حفظ و نگهداری به کشورهای پیشرفته برده اند البته با دریافت هزینه ایاب و ذهاب!
کمی پال پال کنید هنوز در کنار این گودال ها اندکی از ظروف شکسته و پیچ و مهرهای ابزار باستانی پیدا میشود. آنجور که همگی در تاریخ خوانده ایم و در فیلم های با زیرنویس فارسی دیده ایم جوامع ابتدایی در کنار مردگان خود از طلا و مروارید گرفته تا لباس و سلاح دفن می کرده اند. باقی مانده این اشیا بعد از هزاران سال اگر چه به درد جواب سوالات طبقه بندی شده نکیر و منکر نخورده اما اکنون بهترین نشانه برای درک تمدن و نوع زندگی در هر منطقه است. بسیاری از این ابزارها هم اکنون دزدیده شده است.
همگی می دانیم که منطقه گناباد تاریخ باستانی فعالی داشته اما اینکه این قبرستان مربوط به چه دوره ای بوده و این وسایل چه بوده اند و حالا کجا هستند و اینکه این قبرستان در نزدیکی قنات قصبه معنی خاصی دارد یا نه و ده ها سوال دیگر همگی مجهول است و اطلاعات بنده با همه نخبگی ام در حد عوام کوچه و بازار و دانشگاه است!
اکنون و بعد از سرقت اولیه هیچ حفاظت مشخصی از این مکان میشود؟ نمی شود؟ ما که ندیدیم! شاید نامحسوس بود .منطقه وسیعی است و احتمال وجود آثار باستانی بیشتر هم می رود. شاید یک تپه باستانی باشد با هزاران افسانه و داستان. البته انتظاری هم از سازمان میراث فرهنگی نیست. بودجه آنها کفاف امور جاری شود نماز شکر باید خواند. خوشبختانه مردم عمومی از جای آن اطلاعی ندارند تا حس باستان شناسی شان که از کودکی خفته بوده ناگهان افسار پاره کند و بیلچه بدست راهی آنجا شوند. ما هم ازقضا از طریق یکی از دوستان فعال و پسوک به آنجا رفتیم و جای دوستان خالی مدهوش شدیم.
اما آنچه که بسیار جالب است و شاید در نگاه اول به ذهن شما هم برسد استخوان هایی است که در گودال ها توجه ما را جلب کرد. استخوان ها کمی بزرگ تر از استخوان های انسان های معمولی است و این شاید به معنای تایید فرضیه بزرگ تر بودن انسان های اولیه باشد. خودتان در عکس ها ملاحظه بفرمایید.
اصطلاح قبرستان گبرها در کلام پیرمرد ها شاید از همین مسئله نشات میگیرد شاید هم در دوره ی بعد از اسلام گروهی غیر مسلمان در این مکان در کنار اجداد خود زیست میکرده اند. شاید هم …. هیچی دیگر همین دوتا فرضیه بس است!
چند سال قبل خبری درباره خرده شیشه های رنگی قلعه دختر شوراب منتشر کردیم بعد چند ماه همه خرده شیشه ها قلعه ناپدید شد! امیدواریم انتشار این خبر باعث تحریک احساسات سارقان محترم میراث فرهنگی نشود و اگر هم ناخواسته شد. خواهشا حرفه ای عمل کنند و مکان سرقت در هنگام فروش ذکر شود تا حق کپی رایت گناباد درموزه های جهانی باقی بماند.
فرودگاه بین المللی گناباد که راه نیفتاد. قنات قصبه مان هم گویا با این دانشگاه زدن قراره بیخ ریشمان بماند. حداقل این گبرهای دوست داشتنی ما را جهانی کنند.
والعاقبه للسارقین
احمد یوسفی مقدم
خبرهای مرتبط :
یادگاری از دوره صفوی