الگوی کشت گناباد و بجستان چیست؟
الگوی کشت عبارت از افزایش بهره وری آب و خاک با کاشت ارقام مقاوم به شرایط تغییر اقلیم،با عملکرد بالاتر،نیاز آبی کمتر،مقاوم به خشکی و شوری و نیز مدیریت نوع و زمان کاشت محصول است.
این روزها یکی از دستور کارهای مهم وزارت جهاد کشاورزی رعایت الگوی کشت توسط کشاورزان بر اساس پیشنهادهای کارشناسی است.الگوی کشت عبارت از افزایش بهره وری آب و خاک با کاشت ارقام مقاوم به شرایط تغییر اقلیم،با عملکرد بالاتر،نیاز آبی کمتر،مقاوم به خشکی و شوری و نیز مدیریت نوع و زمان کاشت محصول است.
گناباد و بجستان دو شهرستان دارای اقلیم خشک و به دلیل عدم تنوع منابع آبی تنها با تکیه بر آبهای زیرزمینی کشاورزی انجام می شود لذا تحت تاثیر تغییر اقلیم به علت کاهش چهل درصدی میانگین بارندگی ۲۰ ساله ،در الگوی کشت این دو شهرستان عملا ارقام دیم برای گیاهان زراعی جایگاهی ندارد ولی در حوزه باغی مانند سماق بهترین جایگزین در مناطق ارتفاعی خصوصا برای شهرستان بجستان است. روستاهای جزین، نوق، آهنک، درزاب، مطرآباد ،نیان و… در پل بست بین اراضی کشاورزی و در دامنه های شمالی تپهها با هماهنگی ادارات مربوطه باید اقدام به کشت درختچه سماق کنند. برای گناباد الگوی کاشت آنغوزه یکی از بهترین پیشنهادات است.
برداشت منابع آبی برای کشاورزی اگر برای کشتهای آب طلب مثل پنبه و یونجه و… باشد روند افت آبی سفره ها بیشتر تشدید خواهد شد. نیاز است در این خصوص تدبیری صورت پذیرد و دستور الگوی کشت به کشاورزان ابلاغ شود.هنوز کشاورزان ما مثل ۴۰سال قبل امید دارند که باران فراوانی ببارد و ترسالی ها شروع شود در حالیکه خشکی ناشی از تغییر اقلیم در حال بدتر شدن است و ادامه خواهد داشت.
ما در شرایطی توصیه به مصرف آب شرب کمتر و صرفه جویی می کنیم که تنها ۵ درصد منابع آبی ما صرف آب شرب می شود که قسمت عمده آن نیز دوباره به چرخه آب زیرزمینی برمی گردد ولی در بخش کشاورزی هزاران متر مکعب آب در محصولات با درآمد پایین و آب بری بالا مصرف می شود و روزانه صدها متر مکعب آب مجازی در قالب شیر گاو به استانهای دیگر صادر می شود که نیازمند مدیریت و اصلاح هست.
خلاصه کلام اینکه کشاورزی و دامداری دو حوزه اشتغالزا است و ما ناگزیر از حفظ آنها هستیم ولی با توجه به ارقام و نژادهای پرمحصول می توان با آب و نهاده کمتر محصول بیشتری تولید کرد.
دکتر یداله قیصری کارشناس محقق ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گناباد