نام گناباد در انتشارات دانشگاه های انگلستان و فرانسه

متن زیر ترجمه ی شرحی است که ج. س. ویلکینسن، محقق و قنات شناس غربی، راجع به اثر گلوبوت فرانسوی نوشته و در ژورنال مطالعات خاورمیانه ی دانشگاه کمبریج منتشر کرده است. گلوبوت خود عمری در ایران درباره ی پدیده ی قنات پژوهش کرد و یافته هایش را در پاریس در کتابی با عنوان قناتها: روشی برای به دست آوردن آب به طبع رساند.

غرض از درج این مطلب از سویی اشاره به همت خاورشناسان در مطالعه و معرفی زوایای جفرافیای و فرهنگی دنیای شرق است – که حتی شهر ما از چشم شان دور نمانده –  و از سوی دیگر فراخواندن همشهریان به تحقیق و تتبع حول پدیده های بی بدیل شهرمان می باشد، به این امید که جاذبه های بالقوه ی دیارمان را خود به همگان عرضه داریم.

“این کتاب دراصل، یک پایان نامه است که در سال ۱۹۷۳ میلادی توسط یک زمین شناس به نام هِنری گوبلوت به رشته ی تحریر درآمد. گوبلوت قریب به بیست سال در ایران مشغول به فعالیت بود و دوران بازنشتگی خود را برسر پژوهش حول تاریخ قنات گذاشت. این پژوهشگر به ضرس قاطع اعلام می دارد که ایجاد قنات، صورت توسعه یافته ی فن حفاری است. وی معتقد است ایرانیان از همین فن حفاری بهره جسته اند تا مشکل استحصال آب زیرزمینی را، که در شرب شهری و کشاورزی مورد استفاده بود، حل کنند. بی شک ایران خاستگاه این فن بوده است. گوبلوت به این قائل است که فن حفر قنات نخستین بار در منطقه ی آرارت پدیدآمد، لیکن باید گفت نخستین بار هخامنشیان پدیده ی قنات را در ایران رواج دادند.

حتی امروزه هم قنوات در ایران از اهمیت بسیار بالایی برخوردار هستند؛ تخمین های متفاوتی که در دهه ی ۶۰ میلادی صورت گرفت میزان آب حاصله از قنوات ایران را درحدود ۲۰ میلیارد متر مکعب نشان داد؛ یعنی تقریبا چهارده برابر کل آب موجود در اسرائیل. برخی از این قناتها بسیار خارق العاده هستند از جمله قناتهای گناباد که عمق بعضی مادر چاههایشان به ۳۰۰ متر هم می رسد. اگرچه اغلب قنوات دیگر اصلا به این اندازه شگفت انگیز نیستند باز همین نکته که یک قنات معمولی حدودا ۱۵ لیتر بر ثانیه آب به دست دهد، دهها کیلومتر طول داشته باشد و سفره ی زیرزمینی اش ۴۰ متر زیر زمین باشد خود به ما می فهماند گذشتگان چه تلاش ها کرده اند تا از بلای خشکسالی رهایی یابند.”

منبع ترجمه:

Wilkinson, J. C. “Review.”  International Journal of Middle East Studies, Vol. 12, No. 3 (Nov., 1980), pp. 418-419 (Cambridge University Press)

Goblot, Henri, Les Qanats. Une Technique d’Acquisition de l’Eau. (Paris, The Hague, New York:

Mouton, 1979). P. 236.

گردآوری مطلب و برگردان به فارسی :
رسول علی اکبری
دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه تهران