آقای همیشه دکتر 

اسفند سال ۱۳۳۶ بود که پزشک جوان بعد از دوره خدمت سربازی به گناباد آمد تا رییس بهداری شود. شاید خودش هم فکر نمی کرد سرنوشت او را برای همیشه با خاک این شهر همدم کند .
بچه خیابان ری تهران کجا و این شهر کم آب کویری کجا !

شخصیت دکتر روحانی دارای نکات برجسته ی که بیش از هر فردی می تواند تاریخ توسعه را نشان داد. ایشان در تمام این مدت به عنوان یک نگاه برون متنی نسبت به گناباد و تحولات آن بوده است. بدان معنا که از ابتدای ورودش به گناباد تا کنون هضم در هیچ کدام از زیرشاخه های فرهنگی گناباد نشده است در عین اینکه خود را جدا هم ندیده است. شاید بتوان گفت شخصیت دکتر بیشتر مخلوطی است با مردم گناباد تا محلول. این ویژگی ها برخی اکتسابی و برخی ناآگاهانه است و باعث شده دکتر جدا از روایت گنابادی گری مسائل را ببیند و دیده وسیع تر یابد. این خصوصیات منحصربفرد دکتر را شاید بتوان در چند عنوان خلاصه کرد.

۱- تحصیل کرده: دکتر روحانی از اولین دانش آموختگان پزشکی دانشگاه تهران است که وقتی در سال ۱۳۳۶ به گناباد آمد جزو معدود با سوادان منطقه بود و بنابراین لزومی نداشته برای فهمیدن تفاوت ها مدت زمانی را بگذراند بلکه دنبال تحول هم بوده است🌳🌳

۲- غیرگنابادی بومی شده: از همان ابتدای ورود، عادی ترین رفتارهای قومی ما شاید در نگاه ایشان متفاوت و شاذ دیده شده. به همین دلیل یافتن هنجارهای خاص مردم گناباد به راحتی قابل شناسایی بوده . از طرفی چون ایشان جزو هیچ زیرگروه قومی هم محسوب نمی شده در دراز مدت توانسته است تقسیم بندی های داخلی را نیز ببیند یعنی تمایز فرهنگی پسکلوت – براکوه، روستایی- شهری، بالادهی و پایین دهی را حتما لمس نموده است. هر کدام از ما جبرا عضو یکی از همین طیف ها است که تحلیل ما را دچار پیش داوری می کند و شنیدن دیدگاه های دکتر را شنیدنی تر می یابد. اکثر تغییرات شهری ایران، کوچک شده تغییرات پایتخت است و همگی شهرها در یک پروسه زمانی طولانی تر آنچه که در پایتخت ایجاد شده را تجربه خواهند کند . بنابراین ذهن دکتر ناخداگاه مسیر تغییر هنجارها را می شناخته و مشاهدات او گنگ و ناقص نبوده است.

۳-دیدن دوران گذار: بازه زمانی دوران حضور دکتر در شهرستان همزمان است با آغاز سریعترین تحولات در جامعه ایرانی که در میانه حکومت پهلوی دوم و دوران جمهوری اسلامی رخ داده است. تغییرات شدید در آموزش، بهداشت، رشد مکتب های فکری وارداتی، تحولات عظیم اقتصادی و علاقه ایران به جهان صنعتی همراه با رخدادهای عظیمی چون اصلاحات ارضی، افزایش ناگهانی قیمت نفت، انقلاب اسلامی ۱۳۵۷، جنگ ۸ ساله. همه این حوادث همراه با گسست هایی بود که دکتر هم شاهدش بوده و به عنوان یک شخصیت علمی و فرهنگی سعی در تحلیل آن داشته است.🍁🍁

۴- شانی فراتر از طبقه: از برجسته ترین خصوصیت های دکتر روحانی که می تواند ما را در فهم تاریخ و فرهنگ گناباد یاری کند شانی بوده است که ایشان به عنوان یک پزشک موفق و قدیمی پیدا می کند و می تواند با همه لایه های طبقاتی جامعه ارتباط دوسویه داشته باشد. دکتر به راحتی با بالاترین طبقه حاکمان سنتی همچون خان ها و ارباب ها در ارتباط بوده و از طرفی با پایین ترین طبقات رعیت و دهقان نیز رفت و شد شغلی داشته است. به عبارتی دکتر از اندرونی رعیت و ارباب آگاه بوده و گاه محرم راز آنها هم بوده است.
دکتر از یکی از مهمترین آسیب ها جامعه روشنفکر ایران درامان بود و آن اینکه نه مانند بسیاری از روشنفکران طبقه ی جدا و دیوار کشیده از مردم شد نه خود عوامزده گردید.

۵- رسمی و غیر رسمی: دکتر مدت ده سال مسئول بهداری شهرستان هم بوده است. پس از نقص ها و محدودیت های سازمان اداری نیز اگاهی داشته و تغییرات را دیده است.

دکتر روحانی بهترین تاریخ گوی شش دهه تاریخ و تحول فرهنگ در گناباد است

احمد یوسفی