دیارقنات وقنوت، درگیرودار مشکلات

ساعت ۸ صبح یکی از روزهای بهاری وارد یکی از شهرهای دورافتاده استان خراسان رضوی با قدمتی چند صد ساله شدیم. با توجه به آثار تاریخی فراوان، کارشناسان قدمت این شهر را به دوران هخامنشی نسبت می دهند. این جا گناباد است.جنوبی ترین شهرستان خراسان رضوی که در ۲۷۰ کیلومتری شهر مشهد قرار دارد.گناباد در سال ۱۳۱۶ یکی از ۷ شهرستان خراسان بزرگ بوده که با قرار گرفتن در مسیر ارتباطی استان های خراسان رضوی، جنوبی و سیستان و بلوچستان اهمیت خاصی داشته است.در شهرستان گناباد آثار تاریخی زیادی وجود دارد که مهم ترین آن قنات قصبه با قدمت ۲۵۰۰ سال است.در میدان امام خمینی(ره) گناباد به سراغ یکی از کاسبان این محل می روم. او با انتقاد از وضعیت نامناسب شهر گناباد می گوید:در گناباد مدیریت شهری ضعیف است، مردم این منطقه با مشکلات زیادی رو به رو هستند و کسی به دغدغه های مردم پاسخ قانع کننده ای نمی دهد.”محمد غلامی” با اشاره به میدان امام خمینی (ره) می گوید:”این میدان در مرکز شهر واقع شده اما متاسفانه چراغی در این میدان تعبیه نشده و هنگام شب ، فضای تاریکی بر آن حاکم است.وی تصریح می کند: این یک نمونه کوچک از مشکلات شهری گناباد است و شهرداری نسبت به این مسائل بی اعتناست.وی با اشاره به تابلو های تبلیغاتی شهرداری در اطراف این میدان می افزاید: یکی دیگر از مشکلاتی که در حوزه شهری وجود دارد بحث تابلو های تبلیغاتی شهرداری در مقابل تابلو های مغازه داران است.با وجود این، تابلوهای مغازه داران در کنار خیابان اصلا دیده نمی شود.تا الان چندین بار از این مسئله انتقاد کرده ایم اما جواب قانع کننده ای نشنیده ایم.فقط شهرداری پاسخ می دهد که این تابلو ها به عنوان منبع درآمد شهرداری هستند.

تعفن در جوی ها ی کنار خیابان

به سوی خیابان «غفاری» حرکت می کنیم وجود زباله و بوی تعفن داخل جوی کنار خیابان نظرم را جلب می کند.یکی از کاسبان محل که در پیاده رو ایستاده با انتقاد از این وضعیت ، خاطر نشان می کند: متاسفانه رفتگران شهرداری به موقع جوی کنار خیابان را تمیز نمی کنند.هر کسی زباله های خود را به داخل جوی های کنار خیابان می ریزد که در هوای گرم و موقعی که آب در جوی روان نیست بوی تعفن به مشام می رسد.حتی سبزی فروشان هم زباله های خود را به داخل جوی ها می ریزند.نظر زاده ادامه می دهد: حتی در بعضی از خیابان ها ، فاضلاب منازل و مغازه ها هم به داخل جوی ها سرازیر می شود که به محیط زیست شهری لطمه می زند.وی اضافه می کند: مشکلات زیادی در شهر وجود دارد اما این که در هسته اصلی شهر شاهد نازیبایی هایی باشیم اصلا خوشایند نیست.شهر گناباد یکی از شهرهای قدیمی و با قدمت زیاد است که مسئولان باید توجه بیشتری به آن داشته باشند.

عرضه لبنیات غیر بهداشتی

یکی دیگر از شهروندان با انتقاد از حضور بانوان دستفروش در کنار خیابان می گوید:هر روز صبح ، شاهد حضور تعدادی بانوان دستفروش در پیاده رو هستیم که لبنیات تولیدی خود را به صورت غیر بهداشتی عرضه می کنند و مصرف این لبنیات ممکن است باعث بروز بیماری برای شهروندان شود.به گفته وی، برخی زنان روستایی لبنیات تولیدی خود را با عرضه مستقیم در این مکان در اختیار شهروندان قرار می دهند و نظارتی بر بهداشت این کار نیست.

“حسین محمدی” به وضعیت آب شرب شهر گناباد اشاره می کند و می گوید:آب شرب بهداشتی شهر گناباد اصلا خوب نیست.آب لوله کشی شده املاح و گچ زیادی دارد که به راحتی قابل خوردن نیست.در منزل خودمان بیشتر ازآب معدنی استفاده می کنیم. برخی شهروندان هم از آب انبارها آب مصرفی خود را تأمین می کنند.

گلایه مندی از تاکسی رانان

“رضا غلامیان” یکی دیگر از شهروندان گنابادی به خدمات دهی نامناسب تاکسی های درون شهری اشاره می کند و می گوید:بیشتر تاکسی ها در شهر به دنبال مسافر دربستی هستند.برخی تاکسی ها نیز بدون مسافر دور می زنند تا مسافر دربستی پیدا کنند.این در حالی است که مسافران برای سوار شدن تاکسی کنار خیابان ، خیلی باید منتظر بمانند. به سراغ چند تن از راننده های تاکسی می روم. یک نفر از آن ها این ادعای شهروند را رد می کند و با ناراحتی می گوید:اصلا چنین چیزی صحت ندارد.تاکسی ها در ایستگاه های مشخص شده برای سوار کردن مسافران مستقر هستند.اما ممکن است درمسیر برگشت تاکسی خالی از مسافر باشد.به گفته “رضایی” مسافربرهای شخصی در سطح شهر گناباد زیاد هستند ومتاسفانه هیچ نظارتی هم بر آن ها نمی شود.یکی دیگر از راننده های تاکسی می افزاید:از عملکرد تاکسیرانی گناباد اصلا راضی نیستیم.وضعیت راننده ها به گونه ای است که حتما باید شغل دیگری هم داشته باشند.”کرباس فروشان” می افزاید:الان چند روز است که دندان درد دارم اما پولی ندارم که به دندان پزشکی مراجعه کنم.”نریمانی” یکی دیگر از راننده های تاکسی که خود را نماینده تاکسیرانان معرفی می کند با انتقاد از افزایش نیافتن تعرفه کرایه ها در سال جاری می افزاید:متاسفانه در همه شهرها کرایه تاکسی افزایش پیدا کرده اما در شهر گناباد این اتفاق رخ نداده است.حتی به فرمانداری هم اعتراض کردیم اما کسی جواب گوی ما نیست.

بیکاری جوانان تحصیل کرده

در ادامه گزارش به سوی خیابان «ناصر خسرو» حرکت می کنم که حضور چند جوان نظرم را جلب می کند.یکی از این جوان ها که دانشجوی ترم آخر مهندسی عمران است درباره وضعیت اشتغال در این شهرستان می گوید:یکی از مشکلاتی که پیش روی جوانان تحصیل کرده این شهر است بحث اشتغال است. جوان های زیادی را می شناسم که پس از فارغ التحصیلی برای پیدا کردن شغل دلخواه خود به شهرهای دیگر مهاجرت کرده اند.”مهدی یعقوبی” می افزاید: گناباد ظرفیت های زیادی در حوزه های کشاورزی،دامداری و معادن دارد.اما متاسفانه مسئولان در زمینه توسعه و احیای آن هیچ اقدام قابل توجهی انجام نداده اند.وی تصریح می کند:خیلی از کشاورزان و دامداران به صورت سنتی کار می کنند که در صورت استفاده از جوانان تحصیل کرده به مراتب کشاورزی آن ها نیز از رشد و توسعه بیشتری برخوردار خواهد شد.

دغدغه یک کشاورز

به سراغ یکی از کشاورزان شهرستان گناباد می روم. او درباره وضعیت کشاورزی این شهرستان می گوید:چند سالی است که کشاورزی دیگر رونق گذشته را ندارد، خشکسالی های پی در پی باعث شده که کشاورزان آسیب ببینند.

“ناصر ستوده” ادامه می دهد: هم اکنون هیچ منبع درآمدی ندارم، برای همین مجبور شدم با خودروی شخصی در شهر مسافر کشی کنم.وی درباره یکی از معضلات کشاورزی می گوید: کشاورزان هم اکنون به صورت سنتی کشت و کار می کنند که درآمدی عاید این قشر نمی شود و این موضوع توجه مسئولان را می طلبد تا با برگزاری دوره های آموزشی ، کشاورزان را با علم روز در کار کشاورزی آشنا کنند و باعث شود محصول بهتر و با کیفیتی برداشت کنند.

توجه ویژه به آثار تاریخی

قنات قصبه یکی از آثار تاریخی و شگفت انگیز شهر گناباد است که ۲۵۰۰ سال قبل توسط انسان های هنرمند احداث شده است.در مسیر رفتن به این قنات متوجه حضور چند گردشگر می شوم. هدف از حضورشان را در این شهر سوال می کنم.یکی از آن ها می گوید:برای اولین بار است که به شهر گناباد سفر می کنم، این شهر آثار تاریخی زیادی همچون قنات قصبه دارد.خانه های قدیمی با معماری زیبای آن واقعا دیدنی است.”رضا کیانی” که به شهرهای زیادی از کشور سفر کرده است می افزاید:شهر گناباد برای گردشگران شهری متفاوت و دیدنی است اما متاسفانه با توجه به ظرفیت های موجود ،هنوز توجه خاصی به آثار قدیمی این شهر نشده است.خیلی از آثار باستانی این شهر در حال تخریب است که جای افسوس دارد.وی به قنات قصبه اشاره می کند و می افزاید:این قنات یک اثر جهانی محسوب می شود اما مسیر ورود به این قنات وضعیت خوبی ندارد و خیلی از گردشگران امکان دسترسی و بازدید از آن را ندارند.

روستای متروکه دوران صفویه

گناباد را به مقصد مشهد ترک می کنیم.همین که چند کیلومتر دور می شویم بوی تعفن زباله ها به مشام می رسد که برای هر مسافری آزار دهنده است. پشت ایست و بازرسی شهیدسالاری گناباد در جاده گناباد – تربت حیدریه روستایی متروکه با بافت سنتی و قدیمی جلب توجه می کند. روستا خالی از سکنه است اما بافت قدیمی و دیوارهای گلی آن واقعا دیدنی است. میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری استان تابلویی در وسط این روستا نصب کرده که بر آن نوشته شده است:مجموعه معماری ارزشمند روستای «عمرانی» مشتمل بر مسجد،حمام،رباط و ۲ آب انبار بزرگ که متعلق به دوره صفویه است و تمامی این اجزا و عناصر ساختمانی الگویی از یک آبادی کهن کویری را به نمایش گذاشته است. آن چه در این روستای متروکه خشک و گلی قابل توجه است فضاهایی متنوع است که ساکنان برای خود در اقلیم گرم و کویری ایجاد کرده اند. متأسفانه به دلیل بی توجهی و رها شدن این مجموعه تاریخی شاهد فرسوده شدن و تخریب آن هستیم.

روزنامه خراسان رضوی – مورخ سه‌شنبه ۱۳۹۴/۰۳/۰۵ شماره انتشار ۱۸۹۸۰